اين است كه روح و جسم انسان را در هم مىكوبد ، به همين دليل از شكيبايى پرزحمتتر مىباشد ؛ مثلًا ، هنگامى كه انسان ، عزيزى را از دست دهد ، ممكن است سرش را به ديوار بكوبد ، گريبان چاك كند ، نعره و فرياد بكشد و يا سرانجام خودكشى كند ؛ اما هيچ يك از اينها عزيز از دست رفته را باز نمىگرداند ، بلكه تنها پايههاى ايمان و سلامت جسم و جان او را درهم مىكوبد ، علاوه بر اين ، اجر و پاداش انسان را نيز بر باد مىدهد كه شرح آن در حديث بعد مىآيد .
3 - حضرت على عليه السلام مىفرمايند : « الْجَزَعُ لايَدْفَعُ الْقَدَرَ وَ لَكِنْ يُحْبِطُ الاجْرَ ؛ جزع ( در برابر مصائب ) ، مقدرات را تغيير نمىدهد ؛ ولى اجر و پاداش انسان را از بين مىبرد » . « 1 »
دربارهء اين كه چرا پاداش را از بين مىبرد ، بايد گفت : جزع و ناشكيبايى دليل بر عدم رضا و عدم تسليم در برابر مقدرات الهى است . در واقع ، اعتراض به عدل و حكمت پروردگار را در بردارد ؛ هر چند صاحبش از آن غافل باشد .
4 - در حديث ديگرى كه از امام هادى عليه السلام نقل شده ، ضمن اشاره به نكتهء جالب ديگرى ، مىفرمايند : « الْمُصِيبَةُ لِلصَّابِرِ وَاحِدَةٌ وَ لِلْجَازِعِ اثْنانِ ؛ مصيبت براى انسان صبور يكى است و براى انسان بى صبر و ناشكيبا دوتاست » . « 2 »
جزع و بى تابى - چنان كه در قبل اشاره شد - مشكلات عظيم جسمى و روحى به دنبال دارد ، به علاوه اجر و پاداش انسان را بر باد مىدهد ، بنابراين مصيبت افراد ناشكيبا مضاعف مىشود .
5 - امام كاظم عليه السلام در بيان يكى از وصاياى حضرت مسيح عليه السلام مىفرمايند : « وَلاتَجْعَلُوا قُلُوبَكُم مَأْوىً لِلشَّهَواتِ انَّ اجْزَعَكُم عِنْدَ الْبَلاءِ لَاشَدُّكُم حُبّاً لِلدُّنيَا وَ انَّ اصْبَرَكُمْ عَلَى الْبَلاءِ لَازْهَدُكُم فِى الدُّنيَا ؛ دلهاى خود را پناهگاه شهوات قرار ندهيد ، آن كس كه در بلا ، بيشتر بى تابى مىكند ، علاقهاش به دنيا بيشتر است و آن كس كه در بلا ، شكيباتر است ، نسبت به دنيا ، بىاعتناتر است » . « 3 »
هامش
( 1 ) غرر الحكم ، حديث 1876 .
( 2 ) بحار الانوار ، جلد 79 ، صفحهء 144 .
( 3 ) بحار الانوار ، جلد 1 ، صفحهء 106 .