كَم مِنْ لَذَّةِ سَاعَةٍ قَد اوْرَثَتْ حُزْناً طَويلًا ؛ بسيار اتفاق افتاده كه يك ساعت صبر و شكيبايى ، سبب شادى طولانى شده است ، و چه بسيار لذّت كوتاهى در يك ساعت ، غم و اندوه طولانى به بار آورده است » . « 1 »
ممكن است در طول زندگى ، انسان گرفتار خسارتها و زيانهاى مادى ، اجتماعى و يا معنوى شود ؛ مثلًا در مورد مرگ نزديكان بايد گفت : چنان نيست كه دوستان و خويشاوندان همه با هم متولد شوند و همه با هم بميرند ، بعضى زودتر و بعضى ديرتر ، چشم از جهان مىپوشند ، آنها كه زودتر مىروند ، بازماندگان را به داغ و فراق خود مبتلا مىسازند . اگر انسان ، صبور نباشد ، به زودى سلامتش را از دست مىدهد ، از همه چيز زندگى مأيوس گشته و دست او از كار مىماند .
آرى ! اين صبر است كه با وجود تمام اين حوادث ناگوار ، به روح و قلب انسان توانايى ادامهء حيات را مىدهد .
در روايات سابق ، بيان داشتيم كه امام صادق عليه السلام ثواب شكيبايى شيعيان در برابر مصيبتها و گرفتارىها را برابر با پاداش هزار شهيد دانستند كه اين امر نشانگر همين معنى است .
خلاصه اين كه : دربارهء اهمّيّت صبر و نقش آن در پيشبرد دين و دنيا ، هر چه بيان شود كم است . به همين دليل ، تعبيرات بسيار بالايى را كه در روايات اسلامى دربارهء پاداش صابران آمده است ، نبايد مبالغه پنداشت و در يك بيان كلى مىتوان به اين روايت از امام باقر عليه السلام تمسك بجوييم : « انَّهُ مَنْ صَبَرَ نَالَ بِصَبْرِهِ دَرَجَةَ الصّائِمِ الْقائِمِ ، وَ دَرَجَة الشَّهيدِ الَّذِى ضَرَبَ بِسَيفِهِ قُدّامَ مُحمَّدٍ صلى الله عليه و آله ؛ هر كس صبر و شكيبايى كند ، به خاطر آن به مقام روزه داران شب زنده دار مىرسد و درجهء شهيدى را كه در پيشاپيش پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله با شمشير به دفاع پرداخته و شربت شهادت نوشيده است ، را به دست مىآورد » . « 2 »
به گفتهء شاعر :
كليد صبر كسى را كه باشد اندر دست * هر آينه در گنج مراد بگشايد
به شام تيرهء محنت ، بساز و صبر نما * كه عاقبت ، سحر از پرده ، روى بنمايد
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، جلد 68 ، صفحهء 19 ، حديث 45 .
( 2 ) - وسائل الشيعه ، جلد 11 ، كتاب الجهاد ، صفحهء 209 ، حديث 5 .