زمين نمىخورد و قناعت شمشيرى است كه هرگز از كار نمىافتد » . « 1 »
اينها بخش مختصرى از احاديثى است كه كه دربارهء اهمّيّت صبر انسانها و پاداش شكيبايان وارد شده است .
من از مفصّل اين قصّه ، مجملى گفتم * تو خود ، حديث مفصل بخوان از اين مجمل
آثار و پيامدهاى صبر
همان گونه كه در مباحث گذشته اشاره شد ، طبيعت زندگى دنيا اين است كه با موانع و مشكلات و آفات همراه مىباشد . در مسير انجام « بايدها » و « نبايدها » اغلب مشكلاتى است كه اگر انسان از آنها نگذرد ، به مقصد نمىرسد . در ضمن ، هميشه آفات و مصائبى در كمين نعمتهاست كه باعث از دست دادن آنها مىشود ، مصايبى در اموال و انفس و عزيزان و دوستان و مواهب ديگر .
انسان بدون صبر و استقامت ، هم در جهات مثبت به جايى نمىرسد و هم در برابر عوامل منفى و قادر به ايستادگى نيست . به همين دليل ، كليد اصلى پيروزىها ، صبر و شكيبايى است و از آنجا كه دين مجموعهاى از بايدها و نبايدهاست ، اطاعات و ترك معاصى ، بدون صبر و استقامت ، بقا و دوامى ندارد ؛ زيرا طبق بيان گذشته ، صبر در برابر ايمان ، همانند سر نسبت به بدن است .
از اين رو ، در بعضى از احاديث اسلامى ( از جمله حديثى از امير مؤمنان عليه السلام ) نقل شده : « صبر و ظفر ، قرين هم شمرده شدهاند كه به واسطهء صبر ، ظفر مىآيد » ؛ « الصَّبْرُ الظَّفَرُ ؛ صبر مساوى با پيروزى است ! » . « 2 »
در آيات قرآن نيز شرط مهم پيروزى مجاهدان راه خدا را صبر و شكيبايى شمرده است : « . . . انْ يَكُن مِنْكُم عِشرُونَ صَابِرُونَ يَغْلِبُوا مِأَتَيْنِ وَ انْ يَكُنْ مِنْكُم مِأَةٌ يَغْلِبُوا أَلْفاً مِن الَّذينَ كَفَرُوا ؛ هر گاه بيست نفر صبور و با استقامت از شما باشد ، بر دويست نفر غلبه مىكنند
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، جلد 68 ، صفحهء 96 .
( 2 ) - غرر الحكم ، حديث 213 .