مُصيبَةٌ قَالُوا انَّا لِلَّهِ وَ انَّا الَيهِ رَاجِعُونَ * اولَئِكَ عَلَيْهِم صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِم وَ رَحْمَة وَ اولَئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ » . « 1 »
گرچه در اين آيات ، تنها به يكى از شاخههاى صبر ؛ يعنى صبر بر مصائب و مشكلات اشاره شده ، ولى اهمّيّت آن به اندازهاى است كه صلوات و درود و رحمت الهى به اين دسته از صابران جارى شده ، و آنها مسيرهاى هدايت را در پرتو همين صبر و شكيبايى مىپيمايند .
با توجه به اين نكته كه آزمايشهاى گوناگون در اين جهان از سنتهاى خللناپذير الهى است ، و عبور از گردنههاى صعب العبور آن جز با صبر ممكن نيست ، به نقش صبر و شكيبايى در زندگى و آثار نهايى آن پى مىبريم .
چه افتخارى از اين بالاتر كه انسان در برابر صبرش ، مشمول اين سه عنايت بزرگ الهى گردد :
نخست ، صلوات و درودى از نوع آنچه بر پيامبر بزرگش فرستاده مىشود و سپس شمول رحمت واسعهء الهى ، نسبت به او و از همه مهمتر ، هدايت پروردگار كه سرچشمه تمام نعمتها و خوشبختىهاست .
در اين كه چرا صلوات به صورت جمع آمده دو تفسير ذكر شده كه هر دو مىتواند صحيح باشد : نخست اين كه اشاره به انواع اكرام و احترام الهى است ، و ديگر اين كه اشاره به تكرار آن مىباشد . تعبير به رحمت ، به صورت نكره نيز اشاره به اهمّيّت و عظمت است .
در بيان تفاوت ميان صلوات و رحمت ، بعضى گفتهاند : صلوات اشاره به مدح و ثناى الهى و لطف و مغفرت اوست ؛ در حالى كه رحمت ، اشاره به انواع نعمتهاى مادى و معنوى در دنيا و آخرت دارد .
* * * در چهاردهمين و آخرين آيه از آيات مورد بحث كه در سورهء و العصر آمده ، قرآن مجيد ضمن بيان اين كه همهء انسانها در خسران و زيان قرار دارند ، جز كسانى كه داراى
هامش
( 1 ) - بقره ، 155 تا 157 .