در يازدهمين آيه ، تعبير بسيار جالبى دربارهء اهمّيّت صبر دارد و آن اين كه فرشتگان هنگامى كه براى ديدار بهشتيان از هر درى وارد مىگردند ، به آنها مىگويند : « سلام بر شما ! به خاطر صبر و استقامتتان ، چه پايان خوبى در اين سرا نصيبتان شد ! ؛ سَلامٌ عَلَيْكُم بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ » . « 1 »
جالب اين كه از ميان تمام اعمال و طاعات و عبادات و كارهاى نيك بهشتيان ، انگشت روى صبر و شكيبايى آنها مىگذارند و آن را سبب ورود به بهشت مىشمارند و اگر دقت كنيم ، تصديق خواهيم كرد كه صبر و استقامت ، نقش مهمى در سعادت انسان و بهشتى شدن او دارد ؛ زيرا بدون صبر ؛ نه پرهيز از گناه ممكن است و نه انجام اطاعتها و عبادتها ، نه جهاد با نفس و نه جهاد با دشمن . به همين دليل فرشتگان ، در نخستين تبريك به بهشتيان ، به مسئلهء صبر تكيه مىكنند .
شاهد اين سخن كه همهء طاعات در سايهء صبر انجام مىگيرد ، در آيهء بيست و دوم همين سوره آمده است : « انديشمندان و اولو الالباب ، كسانى هستند كه به خاطر ذات پروردگارشان ، صبر و شكيبايى مىكنند ، نماز را برپا مىدارند و از آنچه به آنها روزى دادهايم ، در پنهان و آشكار ، انفاق مىكنند و با حسنات ، آثار سيّئات را از بين مىبرند ؛ وَالَّذينَ صَبَرُوا ابتِغَاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَ اقَامُوا الصَّلَوةَ وَ انْفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرّاً وَ عَلانِيَةً وَ يَدْرَئُونَ بِالْحَسَنَة السيِّئَة . . . » .
در تفسير اين آيه ، حديث جالبى از امام على بن الحسين عليه السلام نقل شده است : « هنگامى كه روز قيامت مىشود ، ندا دهندهاى ندا مىدهد كه اهل صبر و شكيبايى بهپا خيزيد ؛ گروهى بر مىخيزند ، به آنها گفته مىشود : سوى بهشت برويد . در اين هنگام ، فرشتگان به استقبال آنها مىآيند و مىگويند : كجا مىرويد ؟ مىگويند : سوى بهشت . فرشتگان مىگويند : قبل از حساب ؟ ! مىگويند : آرى ( قبل از حساب ) . مىگويند : شما كيستيد ؟
مىگويند : ما اهل صبريم ؛ مىگويند : صبر شما چه چيز بوده است ؟ مىگويند : ما در راه طاعت پروردگار و پرهيز از گناهان و در برابر بلا و اندوه و غم ، در دنيا صبر و شكيبايى كرديم » . امام على بن الحسين عليه السلام فرمود : « اينجاست كه فرشتگان مىگويند : داخل بهشت
هامش
( 1 ) - رعد ، 24 .