در دهمين آيه ، پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله را دستور مىدهد كه ( از سوى خداوند متعال ) به تمام بندگان با ايمانش چنين بگويد : « اى بندگان من كه ايمان آوردهايد ، تقواى الهى پيشه كنيد ؛ براى كسانى كه در اين دنيا نيكى كردهاند ، پاداش نيكى است ؛ سرزمين خدا وسيع است ( هر گاه تحت فشار شديد كافران جبّار قرار گرفتيد ، تسليم نشويد ، بلكه مهاجرت كنيد ؛ زيرا صابران اجر و پاداش خود را بى حساب دريافت مىكنند ؛ قُلْ يَا عِبَادِىَ الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا رَبَّكُم لِلَّذينَ احسَنُوا فِى هَذِهِ الدُّنيَا حَسَنَةً وَ ارضُ اللّهِ وَاسِعَةٌ انَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ اجْرَهُمْ بِغَيرِ حِسابٍ » . « 1 »
اين آيه از يك سو نشان مىدهد كه انسان بايد در برابر مشكلاتى كه در راه مقابله با جبّاران متحمل مىشود ، از نيروى صبر كمك بگيرد ؛ زيرا بدون آن چارهاى جز تسليم در برابر ظالمان زورمدار ندارد .
از سوى ديگر ، پاداش صابران را بى حساب و غير قابل شمارش بيان مىدارد .
تعبير « بى حساب » نشان مىدهد كه خداوند ، آن قدر به آنها پاداش مىدهد كه جز او ، كسى قادر به حسابش نيست . به همين جهت در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله مىخوانيم :
« هنگامى كه نامههاى اعمال گشوده مىشود و ترازوهاى اعمال نصب مىشود ، براى كسانى كه گرفتار بلاهاى سختى شدند و صبر كردند ، نه ترازويى نصب مىشود و نه نامهء عملى گشوده خواهد شد ( بلكه بى حساب به آنها پاداش مىدهند ) « 2 » ؛ سپس پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله آيه فوق را تلاوت نمود : انَّمَا يُوَفَّى الصَّابِرُونَ اجْرَهُم بِغَيرِ حِسابٍ » .
تعبير به « غير حساب » در آيات متعددى آمده است كه اغلب مربوط به روزىهاى فراوان دنيوى است كه خداوند به بعضى از انسانها مىدهد ؛ تنها در اين مورد و در آيهء 40 سورهء مؤمن ، از پاداشها و روزىهاى قيامت سخن به ميان آمده . به يقين جايى كه پاداش يا روزى بدون حساب داده شود ، تناسبى با كميّت و كيفيّت اعمال نخواهد داشت ، بلكه متناسب با لطف پروردگار است و در نتيجه بسيار مهم و و الا خواهد بود .
* * *
هامش
( 1 ) - زمر ، 10 .
( 2 ) - اين حديث را مرحوم طبرسى در « مجمع البيان » و قرطبى در تفسير خود و برسويى در « روح البيان » با تفاوتهاى مختصرى در ذيل آيهء مورد بحث نقل كردهاند .