كَانُوا يَكْذِبُونَ » « 1 » .
آرى ! مردى كه يك روز جزء عبّاد بود و او را حمامهء مسجد « 2 » مىناميدند و پيشانى او مانند زانوى شتر پينه بسته بود ، بر اثر « بخل » و انحصارطلبى ، روياروى پيامبر صلى الله عليه و آله قرار گرفت و حتّى به طور كنايه بر آيين اسلام و قانون زكات خرده گرفت و آن را شبيه جزيه اهل كتاب شمرد و به اين ترتيب در صف منافقان قرار گرفت و همهء مسلمين نيز او را از جامعهء اسلامى طرد كردند .
* * * در چهارمين آيه ، خداوند مجازات سنگين « بخيلان » را بيان مىنمايد ، مجازاتى كه در قرآن مجيد ، تنها در اين مورد به كار رفته و دربارهء هيچ گناه ديگرى ديده نمىشود ، مىفرمايد : « آنها كه « بخل » مىورزند ، آنچه را خداوند از فضل خويش به آنها داده ، انفاق نمىكنند ، گمان نكنند به نفع آنهاست ، بلكه براى آنها شر است ؛ وَلا يَحْسَبَنَّ الَّذينَ يَبْخَلُون بِمَا آتَاهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيراً لَهُم بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُم . . . » « 3 »
سپس مىافزايد : « به زودى آنچه را كه آنها دربارهء آن « بخل » ورزيدند ، در روز قيامت همانند طوقى به گردن آنان مىافكنند ( به صورت بار بسيار سنگينى كه قدرت حركت را از آنان مىگيرد و آنها را در عرصهء محشر رسوا مىسازد . ) ؛ . . . سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلوُا بِهِ يَومَ الْقِيامَةِ . . . » « 4 » .
در انتهاى آيه مىفرمايد : « ميراث آسمانها و زمين از آن خداست و خداوند از آنچه انجام مىدهيد ، آگاه است ؛ . . . وَلِلّهِ مِيراثُ السَّمَاوَاتِ وَ الارضِ وَ اللّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبيرٌ » « 5 » .
اين آيه اشاره به اين دارد كه نگهدارى اموال و « بخل » كردن چه سودى دارد ؛ در حالى كه بايد همهء آنها را بگذاريد و برويد .
گرچه بعضى از روايات ، آيهء فوق را به مسئله منع « زكات » تفسير كردهاند ، ولى در ظاهر مفهوم آيه ، عام است و انواع « بخل » را شامل مىشود ؛ حتى به گفتهء بعضى از
هامش
( 1 ) - توبه ، 77 .
( 2 ) - اين تعبير كنايهاى كه به معنى كبوتر مسجد است ، به خاطر كثرت حضور او در مراسم عبادى مسجد به كار رفته است .
( 3 ) - آل عمران ، 180 .
( 4 ) - آل عمران ، 180 .
( 5 ) - آل عمران ، 180 .