گرفتند اجازه ندهند حتى يك فقير هم وارد باغ آنها شود . به همين خاطر تصميم گرفتند كه يك روز صبح ، بى سر و صدا با جمعى كارگر زبده به باغ بروند و پيش از آن كه فقرا بيدار شده و با خبر گردند ، تمام محصول را چيده و منتقل نمايند .
« برسوئى » در « روح البيان » مىگويد : « اين ماجرا مربوط به زمان كمى بعد از حضرت مسيح عليه السلام است . آنها پدرى داشتند بسيار سخاوتمند كه از آن باغ به اندازهء نياز سال خود بر مىداشت و بقيه را به نيازمندان مىداد و به اين ترتيب ، مقدار قابل ملاحظهاى نصيب فقرا مىشد كه روزهاى زيادى از آن براى معيشت خود بهره مىگرفتند ؛ ولى هنگامى كه پدر از دنيا رفت ، فرزندان گفتند : اگر ما كار پدرمان را ادامه دهيم ، زندگى بر ما مشكل مىشود ؛ در حالى كه ما عيالمنديم و در ميان خود سوگند ياد كردند كه در آغاز صبح ، هنگامى كه هنوز تاريكى به طور كامل از بين نرفته ، ميوهها را بچينند ؛ حتى براى اين سخن خود ، ان شاء اللَّه هم نگفتند » . « 1 »
خداوند نيز مجازات سخت و دردناكى براى آنها قرار داد ؛ « هنگام شب ، در آن موقع كه همه آنها در خواب بودند ، عذابى فراگير از ناحيهء پروردگارت بر تمام باغ فرود آمد ؛ فَطَاف عَلَيهَا طَائِفٌ مِنْ رَبِّكَ وَ هُمْ نَائِمُونَ » . « 2 »
آرى ! آتشى سوزان و صاعقهاى مرگبار ، چنان بر آن باغ فرود آمد كه « آن باغ خرم و سر سبز به صورت خاكستر سياه درآمد ؛ فَاصْبَحَتْ كَالصَّريمِ » . « 3 »
احتمال ديگر نيز وجود دارد كه « صريم » به معنى درخت بدون ميوه باشد ؛ يعنى ، « صاعقه » فقط تمام ميوهها را از بين برد و تنها چوبى از درختان باقى ماند . و صبح روز بعد ، هنگامى كه خوشحال و راضى از نقشهء خودشان به باغ آمدند ؛ به محض ورود به باغ و ديدن آن منظرهء وحشتناك ، فرياد كشيدند و گفتند : « ما راه را گم كردهايم ، ما همه چيز را از دست داديم ، بلكه ما محروميم ؛ فَلَمَّا رَأَوْهَا قَالُوا انَّا لَضَالُّونَ * بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ » . « 4 »
هامش
( 1 ) - « روح البيان » ، جلد 10 ، صفحهء 114 . ( نگفتن ان شاء الله را از جملهء « و لا يثتثنون » استفاده كردند كه منظور استثناى به مشية الله است ولى مناسبتر با مفهوم آيه اين است كه بدون اين كه چيزى از ميوه درختان را براى نيازمندان استثناء كنند ) .
( 2 ) - قلم ، 19 .
( 3 ) - قلم ، 20 .
( 4 ) - قلم ، 26 و 27 .