در تفسير روح البيان در ذيل اين آيه ، در يك حديث قدسى ، چنين مىخوانيم كه خداوند مىفرمايد : « از سه گروه در شگفتم : از كسانى كه ايمان به آتش دوزخ دارند و مىدانند در پيش روى آنهاست ، چگونه مىخندند و از كسانى كه به دنيا دل بستهاند ، در حالى كه مىدانند به زودى از آن جدا مىشوند و از كسانى كه غافلند و مىدانند ( فرشتگان پروردگار ) از آنها غافل نيستند ، چگونه مشغول لهو و لعب هستند » .
تفسير مذكور در ذيل همين حديث ، داستانى از « نعمان بن منذر » - يكى از پادشاهان حيره در عصر جاهليت - نقل مىكند : روزى ( پادشاه ) در زير درختى براى گستردن بساط لهو و لعب فرود آمد .
عُدى ، - يكى از نزديكان او گفت : اى پادشاه ! اين درخت آوازى دارد ، آيا مىدانى چه مىگويد ؟ اين درخت مىگويد :
رُبَّ رَكْبٍ قَد اناخُوا حَولَنا * يَمزَجُون الخَمْرَ بِالمَاءِ الزُّلالِ
ثُمَّ اضْحُوا اسَفَ الدَّهرِ بِهِم * وَ كَذاكَ الدَّهرُ حَالًا بَعد حالٍ
چه بسيار سوارانى كه در اطراف ما از مركب فرود آمدند و بساط عيش و نوش گستردند و شراب را با آب زلال آميختند ؛ ولى چيزى نگذشت كه طوفانهاى روزگار ، آنها را از ميان برداشت و اين گونه است دنيا ، هر زمانى بعد از زمانى ديگر . « 1 »
در پنجمين آيه ، سخن از افراد ظاهربينى است كه بر اثر « غفلت » و بىخبرى نه تنها اسرار جهان هستى را كه ما را با سرايى ديگر پيوند مىدهد ، نمىبينند ؛ بلكه از زندگى دنيا نيز تنها به ظاهر آن قناعت كردند ، قرآن در اين رابطه بيان مىدارد : « اين گروه ( از كافران ) ، تنها ظاهرى از زندگى دنيا را مىبينند و از آخرت غافلند ؛ يَعْلَمُونَ ظاهِراً مِنَ الحَيَاةِ الدُّنيَا و هُمْ عَنِ الآخِرَةِ هُم غَافِلُونَ » . « 2 »
اگر غفلت و بىخبرى ، سايهء شوم و سنگين خود را بر قلوب آنها نيفكنده بود ، در جاى جاى زندگى دنيا ، هم خدا را و هم معاد را مىديدند . در قرآن مجيد ، اسرار آفرينش موجودات و گوشههايى از نظام جهان مادّه به عنوان نشانهها و آيات خدا مطرح شده و
هامش
( 1 ) - روح البيان ، جلد 4 ، صفحهء 18 .
( 2 ) - روم ، 7 .