خطرناكى مبارزه كنيد ، و از شرّ او در امان بمانيد .
بديهى است موسى عليه السلام خود در اين امر پيشگام بود ، و اگر مقام توكّل را نداشت چگونه ممكن بود يك مرد چوپان با نداشتن هيچ گونه قدرت ظاهرى به جنگ يكى از بزرگترين قدرتهاى نظامى و سياسى زمان خود برود ؟ !
آن گروه از مؤمنان دعوت موسى عليه السلام را لبّيك گفتند و در پاسخ او چنين بيان داشتند :
« ما تنها بر خدا توكّل داريم » ! ( فَقَالُوا عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْنَا . . . ) . « 1 »
سپس رو به درگاه خدا آوردند و عرض كردند : « پروردگارا ! ما را مورد شكنجهء اين گروه ستمگر قرار نده » ! ( . . . رَبَّنَا لَاتَجْعَلْنَا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ) . « 2 »
« و ما را به رحمتت از چنگال گروه كافران رهايى بخش » ، ( وَ نَجِّنَا بِرَحْمَتِكَ مِنَ الْقَوْمِ الْكَافِريِنَ ) . « 3 »
منظور از « فتنه » در آيهء اخير ، شكنجه است كه در بعضى از آيات قرآن به خصوص در سورهء « بروج » در مورد اصحاب « اخدود » آمده است ، و در آيهء 83 كه قبل از آيهء مورد بحث آمده است ، نيز به آن اشاره شده .
اين احتمال نيز وجود دارد كه منظور از فتنه در هر دو مورد ، منحرف شدن يا منحرف ساختن از دين و ايمان باشد ، چرا كه اگر فرعونيان بر مؤمنان سلطه پيدا مىكردند آن را دليل بر حقّانيّت خود پنداشته و در طريق انحراف ثابتقدمتر مىشدند .
* * * در هفتمين آيه نوبت به زمانهاى بعد از موسى عليه السلام مىرسد ، در آن زمان كه بنى اسرائيل زير سيطرهء سلطان جبّارى به نام « جالوت » قرار گرفته بودند ، و ناچار نزد پيامبر زمان خود « اشموئيل » آمده ، از او تقاضا كردند كه فرماندهاى لايق براى آنها تعيين كند ، تا براى به دست آوردن سرزمين خود با جالوت بجنگند ، اشموئيل ، طالوت را كه جوان نيرومند و آگاه و از هر نظر لايقى بود براى اين امر برگزيد ، بنى اسرائيل نخست زير
هامش
( 1 ) - يوسف ، 85 .
( 2 ) - يوسف ، 58 .
( 3 ) - همان .