يُذْهِبُ الْعَقْلَ ، وَ يُكَذِّبُ الْوَعْدَ ، وَ يَحِثُّ عَلَى الْغَفْلَةِ وَ يُورِثُ الْحَسْرَةَ ؛ آرزوهاى دراز عقل انسان را مىبرد و وعدهء آخرت را دروغ مىشمرد و انسان را به غفلت وامىدارد و سرانجام آن ، حسرت و ندامت است » ! « 1 »
12 - اين بحث را با روايت ديگرى از رسول خدا صلى الله عليه و آله - به عنوان « خِتَامُهُ مِسْكٌ » پايان مىدهيم ، در اين حديث آمده است كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله سه عدد چوب را گرفت ، يكى را پيش روى خود در زمين فرو كرد ، ديگرى را در كنار آن و سوّمى را در فاصلهء دور تر ، سپس فرمود : آيا مىدانيد اين چيست ؟ عرض كردند : خدا و رسولش آگاهترند ، فرمود :
« هَذَا الْانْسَانُ ! وَ هَذَا الْاجَلُ ! وَ هَذَا الْامَلُ يَتَعَاطَاهُ ابْنُ آدَمَ وَ يَخْتَلِجَهُ الْاجَلُ دُونَ الْامَلُ ! ؛ اين ( چوب اول ) انسان است و اين ( چوب دوم ) سرآمد عمر است و اين ( چوب سوم كه در نقطهء دورى در زمين فرو شده بود ) آرزوهاى دراز انسان است ، ( آرى ) پيش از آنكه انسان به آرزوهايش برسد دست اجل گريبان او را خواهد گرفت » ! « 2 »
در احاديث بالا كه گلچينى بود از احاديث فراوانى كه در منابع معروف اسلامى دربارهء طول امل آمده است به خوبى گستردگى خطرات و عواقب شوم اين رذيلهء اخلاقى را نشان مىدهد و ثابت مىكند كه آرزوهاى دراز از بزرگترين دشمنان سعادت انسان و مانع قرب او در پيشگاه خداست .
* * *
آثار و پيامدهاى طول امل
آرزوهاى دراز و گاه بى پايان ، آثار مخرّب فراوانى در زندگى معنوى و مادّى انسان دارد كه گوشههايى از آن در احاديث بالا و همچنين در آياتى كه در قرآن مجيد در آغاز اين بحث ذكر شد آمده است و به طور كلّى مىتوان گفت : طول امل پيامدهاى خطرناك و مخرّب و سوء زير را دارد .
هامش
( 1 ) - ميزان الحكمه ، جلد 1 ، صفحهء 103 ( مادّهء امل ) .
( 2 ) - ميزان الحكمه ، جلد 1 ، صفحهء 104 ؛ المحجّة البيضاء ، جلد 8 ، صفحهء 245 .