به همين دليل در حديثى آمده است كه خداوند به موسى عليه السلام فرمود : « يَا مُوسَى لَاتُطَوِّلْ فِى الدُّنْيَا امَلَكَ فَيَقْسُوا قَلْبَكَ ، وَ الْقَاسِى الْقَلْبِ مِنِّى بَعِيدٌ ؛ اى موسى ! آرزوى خود را در دنيا طولانى نكن كه قسىّ القلب خواهى شد و قسىّ القلب از من دور است » . « 1 »
همين معنى در حديث ديگرى از امام امير مؤمنان عليه السلام آمده است كه فرمود : « مَنْ يَأْمُلُ انْ يَعِيشَ ابَداً يَقْسُوا قَلْبُهُ وَ يَرْغَبُ فِى الدُّنْيَا ؛ كسى كه آرزو دارد جاودانه در اين دنيا بماند قسىّ القلب مىشود و راغب در دنيا مىگردد » . « 2 »
3 - طول امَل سبب نسيان اجل
اين اثر نياز به شرح و بسط ندارد و به خوبى در زندگى آنها كه گرفتار اين رذيلهء اخلاقى هستند نمايان است كه هرگز نه سخنى از مرگ بر زبان مىرانند و نه در فكر آخرتند ، بلكه دائماً در گرداب غفلت غوطهورند .
حديث معروفى كه هم از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و هم از امير مؤمنان على عليه السلام نقل شده كه مىفرمايد : « طُولُ الْامَلِ يُنْسِى الْآخِرَةِ ؛ درازى آرزوها سبب فراموشى آخرت است » گواه صدق اين مدّعاست . « 3 »
در حديث ديگرى از مولا على عليه السلام مىخوانيم : « اكْثَرُ النَّاسِ امَلًا اقَلُّهُمْ لِلْمَوْتِ ذِكْراً ؛ كسى كه آرزويش از همه طولانىتر است از همه كمتر به ياد مرگ است » . « 4 »
4 - زندگى پررنج محصول ديگرى از طول امل
بديهى است هر قدر آرزوها طولانىتر باشد تهيّهء مقدّمات بيشترى را مىطلبد ، همچنين صرفهجويى بيشترى براى حفظ اموال و ثروتها جهت رسيدن به آن آرزوهاى دور و دراز لازم است و نتيجهء اين دو ، يك زندگى توأم با درد و رنج و سختگيرى بر خود و خانوادهء خود توأم با تلاش شبانه روزى بى رويّه خواهد بود .
هامش
( 1 ) - ميزان الحكمه ، جلد 1 ، صفحهء 104 ( مادّهء امل ) .
( 2 ) - همان مدرك .
( 3 ) - قبلًا در بخش احاديث گذشت .
( 4 ) - تصنيف الغرر ، صفحهء 312 ، حديث 7215 .