به همين جهت در احاديثى كه از امير مؤمنان على عليه السلام نقل شده است مىخوانيم : « مَنْ كَثُرَ مُنَاهُ كَثُرَ عَنَائُهُ ؛ كسى كه آرزوهايش زياد باشد ، تعب و رنج او فزونى خواهد يافت » .
و نيز مىفرمايد : « مَنِ اسْتَعَانَ بِالْامَانِىِّ افْلَسَ ؛ كسى كه از آرزوهاى دراز كمك بگيرد فقير و مفلس مىشود ( و زندگى فقيرانهاى خواهد داشت هر چند ثروتمند باشد ) » .
و نيز مىفرمايد : « الرَّغْبَةُ مِفْتَاحُ النَّصَبِ ؛ تمايل به دنيا ( و آرزوهاى دراز ) كليد درد و رنج است » ! « 1 »
5 - طول امل و زندگى ذلّتبار
صاحبان آرزوهاى دراز نه تنها در رنج و تعب دائم به سر مىبرند ، بلكه ناچارند شخصيّت انسانى خود را نيز در هم بشكنند و براى رسيدن به مقصود خيالى در برابر هر كس و ناكس خضوع كنند و دست التماس به سوى اين و آن دراز نمايند و به زندگى ذلّتبار تن در دهند . در حديثى از امير مؤمنان على عليه السلام مىخوانيم : « ذُلُّ الرِّجَالِ فِى خَيْبَةِ الْآمَالِ ؛ خوارى مردان در ناكامى آرزوهاست » . « 2 »
6 - محروميّت از نعمتها
همان گونه كه در بالا اشاره شد ، كسانى كه گرفتار آرزوهاى دور و درازند و در درياى امانى غوطهورند ، غالباً به سراغ صرفهجويى و سختگيرى هر چه بيشتر در استفاده از مواهب حيات و زندگى مىروند تا به آرزوهاى دور و دراز خود برسند . به همين دليل نسبت به همه كس حتّى خويشتن و زن و فرزند بخيل خواهند بود ، همان بخلى كه آنها را از بهرهگيرى از نعمتهاى الهى محروم مىسازد و در عين برخوردارى از امكانات فراوان ، زندگى فقيرانهاى دارند .
در زمان خود افرادى را مىبينيم كه تحت عنوان « تأمين آينده » ! براى خود و فرزندان ، گرفتار طول امل هستند و همين امر آنان را از مواهبى كه در اختيار دارند محروم مىسازد .
هامش
( 1 ) - تصنيف الغرر ، صفحهء 314 .
( 2 ) - غرر الحكم ، جلد 2 ، صفحهء 405 .