به خاطر آرزوهاى طولانى و فراموش كردن اجل و سرآمد زندگيشان بود تا آنكه عذاب موعود فرارسيد ، همان عذابى كه با فرارسيدنش معذرتخواهى رد مىشود و درهاى توبه بسته خواهد شد » !
4 - در حديث ديگرى از فاطمه بنت الحسين از پدرش امام حسين عليه السلام از جدّش رسول خدا صلى الله عليه و آله چنين آمده است : « انَّ صَلَاحَ اوَّلِ هَذِهِ الْامَّةِ بِالزُّهْدِ وَ الْيَقِينِ وَ هَلَاكَ آخِرِهَا بِالشُّحِّ ( بِالشَّكِّ ) وَ الْامَلِ ! ؛ دو عامل سبب اصلاح ( و پيروزى ) آغاز اين امّت شد كه يكى زهد ( و ترك وابستگى به دنيا ) بود و ديگرى ايمان و يقين محكم و آنچه باعث هلاكت ( و شكست ) آخر اين امّت مىشود بخل ( شكّ ) و آرزوهاى دراز است » . « 1 »
بديهى است ايمان و يقين محكم ، به اضافهء بى اعتنايى به زرق و برق دنيا ، سبب شد كه مسلمانان نخستين به هنگام ورود در ميدان جهاد از هيچ چيز پروا نكنند ، جز خدا را در نظر نگيرند و جز براى خدا شمشير نزنند و هرگز پشت به دشمن ننمايند و اين عامل مهمّ پيروزى آنان بود .
ولى هنگامى كه آرزوهاى دراز و دلبستگىها و دلدادگىها نسبت به ظواهر دنيا جاى « زهد » را گرفت و شك و ترديد به جاى يقين نشست ، عقبگردها و شكها شروع شد و امروز هم براى تجديد عظمت نخستين ، راهى جز احياى دو اصل نخست نيست .
5 - در حديث ديگرى از امام امير مؤمنان مىخوانيم : « الْامَلُ سُلْطَانُ الشَّيَاطِينِ عَلَى قُلُوبِ الْغَافِلِينَ ؛ آرزوى دراز سبب سلطهء شيطانها بر قلوب غافلان مىشود » ! « 2 »
6 - در حديث ديگرى از همان امام عليه السلام چنين افرادى به عنوان بدترين مردم معرّفى شدهاند ، مىفرمايد : « شَرُّ النَّاسِ الطَّوِيلُ الْامَلِ ، السَّيّئُ الْعَمَلِ ؛ بدترين مردم كسى است كه آرزوهايش از همه طولانىتر باشد و عملش از همه بدتر » ! « 3 »
و نيز از آن حضرت در حديث ديگرى مىخوانيم : « انَّ الْمَرْءَ يُشْرِفُ عَلَى امَلِهِ فَيَقْطَعُهُ حُضُورُ اجَلِهِ ، فَسُبْحَانَ اللَّهِ لَاامَلٌ يُدْرَكُ وَ لَامُؤَمَّلٌ يُتْرَكُ ! ؛ انسان پيوسته دنبال
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، جلد 70 ، صفحهء 164 .
( 2 ) - تصنيف غرر الحكم ، صفحهء 312 .
( 3 ) - همان مدرك .