قَالُوا يَا صَالِحُ ائْتِنَا بِمَا تَعِدُنَا انْ كُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلِينَ ) . « 1 »
قرآن به دنبال آن مىگويد : « زمين لرزهء وحشتناكى آنها را فراگرفت و صبحگاهان بدنهاى بى جانشان در خانههاشان باقى ماند ! ( و اين است سرانجام يك قوم مغرور و از خدا بى خبر ) » !
* * * در هفتمين آيه سخن از دوزخيان است كه در قيامت در ظلمت و تاريكى به سر مىبرند در حالى كه مؤمنان با نور ايمان در عرصهء محشر شتابان مىگذرند : « منافقان دوزخى آنها را صدا مىزنند كه مگر ما با شما نبوديم ؟ مىگويند : آرى ! و لكن شما خود را به هلاكت افكنديد و انتظار ( مرگ پيامبر را ) كشيديد ( و در همه چيز ) شكّ و ترديد داشتيد و آرزوهاى دور و دراز ، شما را مغرور ساخت تا فرمان خدا فرارسيد و شيطان شما را در برابر خداوند به غرور و فريب واداشت » ! ( يُنَادُونَهُمْ الَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ قَالُوا بَلَى وَ لَكِنَّكُمْ فَتَنْتُمْ انْفُسَكُمْ وَ تَرَبَّصْتُمْ وَ ارْتَبْتُمْ وَ غَرَّتْكُمُ الْامَانِىُّ حَتَّى جَاءَ امْرُ اللَّهِ وَ غَرَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ ) . « 2 »
سپس در آيهء بعد از آن با صراحت به آنها گفته مىشود كه « امروز هيچ راه فرارى نداريد و جايگاه شما آتش دوزخ است » .
در اينجا به خوبى مىبينيم كه يكى از صفات بارز منافقان دوزخى غرور و گرفتارى در چنگال آرزوهاى دور و دراز شمرده شده است .
همان گونه كه در آغاز بحث گفتيم در عنوان « غرور » معنى فريب نهفته شده است ، ولى گاه انسان خودش را فريب مىدهد و مغرور مىشود و گاه شيطان و يا انسانهاى شيطان صفت .
* * * در هشتمين آيه سخن از منافقان مغرور در اين دنياست كه چگونه در برابر مؤمنان راستين و فقير نمايش ثروت مىدادند و آنها را تحقير مىكردند ، مىفرمايد : « آنها كسانى هستند كه مىگويند : به افرادى كه نزد رسول خدا هستند انفاق نكنيد تا پراكنده شوند ( غافل از
هامش
( 1 ) - اعراف ، 77 .
( 2 ) - حديد ، 14 .