در برابر همه كس حتّى پيامبران الهى ظاهر مىشوند كه نسبت به مقامات آنها حسد مىورزند .
به هر حال ، در اينكه صفت حسد از رذايل اخلاقى است خواه به مرحلهء ظهور و بروز برسد يا نه شكّى نيست ، سخن در اين است كه آيا اگر به مرحلهء ظهور و بروز نرسد گناه و عقوبتى بر آن نوشته مىشود يا نه ؟ ظاهراً دليلى بر گناه بودن آن در مرحلهء عدم ظهور و بروز نداريم ، هر چند صفت نكوهيدهاى است .
ولى مرحوم « نراقى » در « معراج السعاده » در اين زمينه مىگويد : « هر گاه حسد آدمى را به افعال و گفتار ناپسند وادار كند تا زبان به غيبت و بدگويى بگشايد و . . . گناه كرده ، همچنين اگر از اظهار و ابراز آن خويشتندارى نمايد و از رفتار و گفتارى كه دلالت بر حسد نمايد پرهيز كند ، ولى در باطن زوال نعمت محسود را طالب و به درد و رنج او راغب باشد و از اين نظر احساس ناراحتى نكند و بر خود خشمگين نباشد باز گناه كرده است » . « 1 »
ولى ظاهراً دليلى بر حرام بودن قسم دوّم وجود ندارد .
به اين ترتيب مرحلهء عدم ظهور و بروز باز دو حالت دارد : حالتى كه صاحبش از وجود آن ناراحت نباشد و در رفع آن نكوشد بلكه در درون با آن هماهنگ گردد و حالتى كه چنين نباشد ، گناه بودن حالت اول بعيد به نظر نمىرسد هر چند دليل قاطعى بر آن نداريم .
* * *
6 - درمان حسد
همان گونه كه از بحثهاى پيشين استفاده شد « حسد » از بيمارىهاى خطرناك اخلاقى است كه اگر انسان به درمان آن نپردازد دين و دنياى او را تباه مىكند .
درمان اين بيمارى اخلاقى مانند درمان صفات رذيلهء ديگر است كه بر دو اساس استوار مىباشد .
هامش
( 1 ) معراج السعاده ، صفحهء 429 .