اعلاى تقوا اطلاق مىشود كه با وجود آن نه تنها انسان از گناهان مسلم پرهيز مىكند بلكه از شبهات نيز دورى مىجويد .
در روايات اسلامى نيز در حديث معروف پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله تمام موضوعات به سه بخش تقسيم شده :
« حَلالٌ بَيِّنٌ وَ حَرامٌ بَيِّنٌ وَشُبَهاتُ بَيْنَ ذلِكَ فَمَنْ تَرَكَ الشُّبَهاتَ نَجا مِنَ الْمُحَرَّماتِ وَمَنْ أخَذَ بِالشُّبَهَاتِ إرْتَكَبَ الْمُحَرَّماتَ وَهَلَكَ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُ ؛
امورى است درستى آن آشكار است كه بايد از آن پيروى كرد و امورى است كه گمراهى آن آشكار است و بايد از آن اجتناب نمود و امور مشكوك و مشتبهى است در ميان اين دو ؛ كسى كه شبهات را ترك كند از محرمات آشكار رهايى مىيابد و كسى كه به سراغ شبهات برود ( تدريجاً ) مرتكب محرمات مىشود و از آنجا كه نمىداند هلاك خواهد شد » . « 1 »
در واقع شبهات حريم محرمات و همانند لبهء پرتگاه است كه بيم لغزش در آن و سقوط در پرتگاه مىرود .
بعضى از بزرگان « ورع » را به سه قسم تقسيم كردهاند كه يكى از ديگرى برتر است : نخست ورع به معناى پرهيز از گناهان آشكار است كه انسان را از فسق خارج كرده و موجب عدالت و قبول شهادت اوست و آن ، ورع تائبين ناميده مىشود . قسم ديگرى از آن ، همان حالت پرهيزگارى است كه انسان را از شبهات دور مىسازد كه به آن ورع صالحان مىگويند و قسم ديگرى از آن حالت پرهيزگارى است كه حتى از امور حلالى كه مىترسد روزى او را به حرام بكشاند پرهيز مىكند و نام ورع متقين بر آن گذارده شده است . قسم ديگر ، ورع به معناى صرف نظر كردن از آنچه غير خداست براى ترس از ضايع شدن ساعتى از عمر در امرى بيهوده ( و آن درجهء اعلاى ورع است ) و به آن ورع صديقين مىگويند » همانگونه كه در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله مىخوانيم :
« لا يَكُونُ الرَّجُلُ مِنَ
هامش
( 1 ) . كافى ، ج 1 ، ص 68 ، ح 10 .