بسيار موفقاند ، همانگونه كه در بحارالانوار از على عليه السلام نقل شده :
« فِي سَعَةِ الْأَخْلَاقِ كُنُوزُ الْأَرْزَاق ؛
در حسن خلق گنجهاى روزى نهفته شده است » . « 1 »
امام عليه السلام بعد از ذكر اين چهار جملهء حكمتآميز دربارهء عقل و حمق و عُجب و حسن خلق به چهار نكتهء ديگر دربارهء ترك دوستى با چهار گروهى كه صفات زشتى دارند مىپردازد .
نخست مىفرمايد : « فرزندم از دوستى با احمق برحذر باش ، چرا كه او مىخواهد به تو منفعت برساند ولى زيان مىرساند ( زيرا بر اثر حماقتش سود و زيان را تشخيص نمىدهد ) » ؛
( يَا بُنَيَّ ، إِيَّاكَ وَمُصَادَقَةَ الْأَحْمَقِ ، فَإِنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَنْفَعَكَ فَيَضُرَّكَ )
. « مصادقت » به معناى دوستى است و مىدانيم دوستى افراد با يكديگر سرنوشت آنها را به هم پيوند مىزند و هر يك در زندگى ديگرى تأثير مىگذارد .
احمق كسى است كه بر اثر نادانى گرفتار اشتباهات بزرگ مىشود ؛ خوب را بد و بد را خوب مىپندارد . تنها به ظاهر امور قضاوت مىكند غافل از اينكه گاه آنچه ظاهرش زيانآور است باطنى پرسود دارد و يا آنچه آغازش ضرر دارد پايانش بسيار پرفايده است .
به همين دليل گاه با اصرار ، دوست خود را وادار به انجام كارى مىكند كه عاقبت دردناكى دارد و به عكس از كارى باز مىدارد كه سرانجامش بسيار قرين موفقيت و سعادت است و چون وسوسههاى چنين فرد احمقى خواه ناخواه ممكن است در انسان اثر بگذارد ، امام مىفرمايد پيوند دوستى خود را با چنين افرادى قطع كن .
در بعضى از روايات آمده است كه با احمق مشورت نكنيد : امام صادق عليه السلام مطابق آنچه در كتاب تحفالعقول آمده است مىفرمايد :
« لَا تُشَاوِرْ أَحْمَقَ ؛
با فرد
هامش
( 1 ) . غررالحكم ، ح 5383 .