قرآن مجيد از گروهى خبر مىدهد كه براى ايمان آوردن خود شرايط عجيب و غريبى قائل شدند و حتى با آن شرايط نيز تسليم حق نگشتند : « « وَقَالُوا لَن نُّؤْمِنَ لَكَ حَتى تَفْجُرَ لَنَا مِنَ الْأرْضِ يَنبُوعاً * أَوْ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٌ مِّن نخِيلٍ وَعِنَبٍ فَتُفَجِّرَ الْانْهَرَ خِلَلَهَا تَفْجِيراً * أَوْ تُسقِطَ السَّمَاءَ كَمَا زَعَمْتَ عَلَيْنَا كِسَفاً أَوْ تَأْتِىَ بِاللَّهِ وَالْمَلَئِكَةِ قَبِيلًا * أَوْ يَكُونَ لَكَ بَيْتٌ مِّن زُخْرُفٍ أَوْ تَرْقَى فِى السَّمَاءِ وَلَن نُّؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتّى تُنَزِّلَ عَلَيْنَا كِتَاباً نَّقْرَؤُهُ قُلْ سُبْحَانَ رَبِّى هَلْ كُنتُ إِلّا بَشَراً رَّسولًا » ؛ و گفتند ما هرگز به تو ايمان نمى آوريم مگر اينكه چشمهاى از اين سرزمين ( خشك و سوزان ) براى ما خارج سازى * يا باغى از نخل و انگور در اختيار تو باشد و نهرها در لابلاى آن به جريان اندازى * يا قطعات ( سنگهاى ) آسمان را آنچنان كه مىپندارى بر سر ما فرود آرى يا خداوند و فرشتگان را در برابر ما بياورى * يا خانهاى پر نقش و نگار از طلا داشته باشى يا به آسمان بالا روى ، حتى به آسمان رفتنت ايمان نمى آوريم مگر آنكه نامه اى بر ما نازل كنى كه آنرا بخوانيم . بگو منزه است پروردگارم ( از اين سخنان بىارزش ) مگر من جز بشرى هستم فرستاده خدا ؟ ! » . « 1 »
به اين ترتيب امام عليه السلام ، كافران را گروهى محجوب از حق مىشمرد و حجاب آنها را عمدتا در چهار چيز خلاصه مىكند : تعمق و كنجكاوى ناصواب ، ستيزهجويى با حق ، انحراف به سبب هواپرستى و عناد و لجاج و تعصب .
شاخههاى شك
سپس امام عليه السلام به سراغ بيان شاخههاى شك مىرود و مىفرمايد : « شك نيز بر چهار پايه استوار است : بر مراء ( گفت و گوى بىحاصل ) ، ترس ( از كشف حقيقت ) و ترديد ( در تصميمگيرى ) ، تسليم ( خودباختگى ) » ؛
( وَالشَّكُّ عَلَى أَرْبَعِ
هامش
( 1 ) . اسراء ، آيهء 90 - / 93 .