آنگاه امام عليه السلام دربارهء چهارمين رذيلهء اخلاقى اينگونه افراد مىفرمايد : « كسى كه در برابر عوامل هلاكت خويش در دنيا و آخرت تسليم گردد ( و به مبارزه بر ضد اسباب شك و شبهه بر نخيزد ) در هر دو جهان هلاك خواهد شد » ؛
( وَمَنِ اسْتَسْلَمَ لِهَلَكَةِ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ هَلَكَ فِيهِمَا )
. مىدانيم شياطين جن و انس سعى دارند از طريق شبههافكنى ، افراد را در عقايد دينى خود به شك و ترديد بكشانند . اگر انسان در مقابل آنها حالت تهاجم منطقى بگيرد بر آن شبهات غالب مىشود و عقايد حق را مىپذيرد ؛ اما افراد ترسو و بزدل در حالت انفعالى قرار مىگيرند و همچون پر كاهى كه در مقابل تندباد قرار گيرد هر روز به سويى كشيده مىشوند و نمىتوانند عقيدهء حق را برگزينند .
مرحوم سيّد رضى پس از پايان اين حديث مىگويد : « بعد از اين كلام سخنان ديگرى بوده كه ما از بيم اطالهء سخن و خارج شدن از هدف اصلى در اين باب از آنها صرف نظر كرديم » ؛
( قال الرَّضيُ : وَبَعْدَ هذا كَلامٌ تَرَكْنا ذِكْرَهُ خَوْفَ الْإطالَةِ وَالْخُرُوجَ عَنِ الْغَرَضِ الْمَقْصُودِ فِي هذا الْبابِ )
. همانگونه كه در آغاز اين گفتار حكيمانه آورديم در منابع ديگر ، اين حديث با اضافات فراوانى نقل شده است . « 1 »
ابن ابىالحديد بعد از ذكر اين گفتار حكيمانه مىگويد : بسيارى از عارفان اسلامى تعليمات خود را از اين سخن امام عليه السلام گرفتهاند و در گفتار جمعى از آنها كه مىنگريم مىبينيم كه كلمات امام عليه السلام در اين حديث شريف مانند ستارههاى پرنورى در سخنان آنان مىدرخشد .
در شرح نهج البلاغهء مرحوم شوشترى مىخوانيم كه در كتاب التنبيه الكبرى
هامش
( 1 ) . براى آگاهى بيشتر به كتاب كافى ، ج 2 ، ص 50 و تحف العقول ، ص 162 و خصال ، ج 1 ، ص 231 ، ح 74 مراجعه فرمائيد .