برترين فرد را در نزد خود براى قضاوت در ميان مردم برگزين . كسى كه امور مختلف آنها را در تنگنا قرار ندهد و برخورد مخالفان و خصوم با يكديگر او را به خشم و لجاجت وا ندارد و در لغزش و اشتباهاتش پافشارى نكند و هنگامى كه خطايش بر او روشن شود بازگشت به سوى حق بر او مشكل نباشد و نفس او به طمع تمايل نداشته باشد و در فهم مطالب به اندك تحقيق اكتفا نكند و تا پايان پيش رود و در شبهات از همه محتاطتر باشد و در تمسك به حجت و دليل از همه بيشتر پافشارى كند و با مراجعهء مكرر اطراف دعوا كمتر خسته شود و در كشف حقايق امور شكيباتر باشد و به هنگام آشكار شدن حق در انشاى حكم از همه قاطعتر باشد . او بايد از كسانى باشد كه ستايش فراوان ، او را مغرور نسازد ( و فريب ندهد ) و مدح و ثناى بسيار او را به ثنا خوان و مدح كننده متمايل نكند و البته اين گونه افراد كماند » .
البته اين تفسير را دربارهء جملههاى فوق نمىتوان از نظر دور داشت كه اين جملهها تنها مربوط به مقام قضاوت نيست ، بلكه ناظر به تمام قضاوتهاى اجتماعى و زندگى مادى و معنوى است همه جا بايد براى تشخيص موضوع دقت كرد ؛ همه جا بايد دقيقا احكام را بر موضوعات منطبق نمود ؛ همه جا بايد تصميم قاطع و شفاف داشت و همه جا در برابر ناملايمات و خشونت نابخردان و نسبتهاى نارواى آنها حلم و بردبارى نشان داد .
آنگاه امام عليه السلام در يك نتيجهگيرى حكيمانه ، آثار هر يك از اين شاخههاى چهارگانهء عدالت را بيان مىكند ، مىفرمايد : « كسى كه درست بينديشد به اعماق دانش آگاهى پيدا مىكند و كسى كه به عمق علم و دانش برسد از سرچشمهء احكام ، سيراب باز مىگردد و آنكس كه حلم و بردبارى پيشه كند گرفتار تفريط و كوتاهى در امور خود نمىشود و در ميان مردم با آبرومندى زندگى خواهد كرد » ؛
( فَمَنْ فَهِمَ عَلِمَ غَوْرَ الْعِلْمِ ؛ وَمَنْ عَلِمَ غَوْرَ الْعِلْمِ صَدَرَ عَنْ شَرَائِعِ الْحُكْمِ ؛
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 200
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٠٠