[ صفات نفسانيّه : قواى عملى نفس ]
اما صفاتى كه متعلّق به قوّهء عمليّهء نفس است ، چند قسم است . در جميع آنها آن حضرت سرآمد و قدوه و قبلهء عالميان بود .
اوّل - « شجاعت » است . اشجعيّت و شجاعت آن اشجع ابطال ممالك ، و هژبر حروب و معارك ، از آن ظاهرتر و روشنتر است كه احتياج به بيان داشته باشد . غزوات او در السنهء خاصّ و عام مشهور ، و ضربات او در كتب علماء مسطور .
اخبار شجاعتش متواتر و آثار صلابتش متكاثر . حكايات حروبش در جميع آفاق متبذل ، و صدمات بازويش در نزد عالميان ضرب المثل . يكى از ضربات او ضربتى بود كه بر « عمرو بن عبد ود » زد كه پيغمبر ( ص ) در شأن او فرمودند كه :
« ضربة علىّ يوم الخندق خير من عبادة الثّقلين . « 57 »
- ضربت على ( ع ) در روز خندق ، بهتر است از عبادت جنّ و انس . »
و در آن روز جبرئيل امين در ما بين آسمان و زمين ندا داد ، به نحوى كه جميع مردم شنيدند : « لا فتى الّا على لا سيف الّا ذو الفقار » « 58 » و هرگز در جنگ از شجاعى فرار نكرده و هيچ شجاعى از ضربت آن جان درنبرده و هيچ يك از ضربات او ، محتاج به ضربت ديگر نبوده . و در شأن او گفتهاند .
« اذا علا قدّ و اذا وسط قطّ .
- هرگاه قد مبارك علم مىكرد هر يك از راكب و مركوب را در طول به دو پاره مىكرد . و هرگاه پشت مبارك همايون خم مىكرد هر يك از راكب و مركوب را در عرض به دونيم حصّه مىنمود . »
هامش
( 57 ) . در روايات ديگر به اين عبارت است : ضربة على يوم الخندق افضل من عبادة الثقلين و لما سئل الامام الصادق ( ع ) عن هذا ، قال : انا من الثقلين . « طوالع الانوار » نقلا عن كتاب « تأويل الآيات » ، ص 159 و 131 .
( 58 ) . مشهور آنست كه صداى جبرئيل : « لا فتى الا على لا سيف الا ذو الفقار » در جنگ « احد » شنيده شده و كنجى شافعى در « كفاية الطالب » ، بطرق متعدّده نقل كرده و در جنگ « بدر » نيز اين صدا را شنيدهاند ، رجوع شود به « كفاية الطالب » ، ص 142 ، ط نجف ، و در كتب ديگر نيز نقل كردهاند .