ضلالة و كلّ ضلالة سبيلها الى النار » « 1 » .
و يكى ديگر آنكه خراج بر زمينها قرار داد و بفرمود كه تا در عراق مساحت زمينها كردند ؛ به هر جريب زمين يك درهم مقرر كرد و در مصر و نواحى آن ، به هر يك جريب زمين يك دينار - چنانچه در جاهليت بوده است - مقرّر نمود و آيت صدقات و حديث رسول را رد كرد و سنت زكات باطل شد نزد عامهء جهانيان و جملهء عالم حرام خوار شدند و اين همه مظالم در گردن او ماند تا روز قيامت .
و يكى ديگر آنكه قرار داد كه در سفر ، مردم روزه بدارند و نماز را تمام كنند و اينها همه مخالف قول خدا و رسول است و بدعت است ؛
دهم از مطاعن او آنكه حجر الاسود را چنان كه صاحب « كامل » ذكر كرده « 2 » از آنجا كه رسول خدا گذاشته بود نقل كرد و به موضعى برد كه در جاهليت نهاده بودند و هنوز هست و ظاهرا لفظ « اسود » از سهو كاتب اضافه نوشته شده و مراد از « حجر » حجرى است كه « مقام ابراهيم » باشد چه عمر آن را تغيير داد و آن ، محل طعن است و اين عمل يا ناشى از آن است كه افعال رسول خدا را صحيح نداند و يا طريقهء جاهليت را دوستتر داشته باشد و به هر تقدير ، مخالفت كردهء رسول خدا ، مخالفت فرموده الهى است و معنى كفر همين است ؛
يازدهم از مطاعن او آنكه غزالى در كتاب « اسرار الطهاره » گفته است « 3 » كه عمر با آنكه خود را خليفهء رسول خدا عليه السّلام مىدانست به آبى كه در مطهره و كوزه نصرانيان بود وضو مىساخت و آن را پاك مىدانست با آنكه شنيده بود كه خداى تعالى در قرآن مجيد فرموده كه
إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ
« 4 » و با وجود نجاست كافر دشمن خدا و رسول خدا است و از مطهره كفّار وضو ساختن باعث استخفاف دين اسلام و
هامش
( 1 ) . كتاب « الصراط المستقيم » ج 3 ص 26 ؛ شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد 12 / 282 .
( 2 ) . كامل بهائى ج 1 / 115 ؛ و تغيير « مقام ابراهيم » ر . ك : شرح نهج البلاغه ج 12 / 75 ؛ در المنثور ج 1 / 255 .
( 3 ) . احياء العلوم ، كتاب اسرار الطهاره ، ج 1 ص 126 .
( 4 ) . سوره توبه ، آيه 28 .