فتحى حكم او مطاع بود و بىمشورت او هرگز لشكرى به جائى نفرستادند « و اكثرهم حرصا على اقامة حدود اللّه » « 1 » ؛ يعنى بيشتر از همه كس حرص داشت در اينكه حدود دين الهى و احكام شريعت رسالت پناهى را بجا آورد و در آن مساهله اصلا نمىفرمود « و احفظهم بكتاب اللّه العزيز » « 2 » ؛ يعنى حافظترين خلق و اصحاب بود مصحف مجيد را ؛ چه جميع قرّاء سند قرائت خود به آن حضرت مىرسانند « و اختصاصه بالقرابة و الاخوة و النصرة » « 3 » ؛ يعنى آن حضرت مخصوص بود به خويشى رسول اللّه و برادرى آن حضرت و يارى و مددكارى او و بعضى از آن در ضمن تفسير آيات و احاديث سمت ذكر يافت « و مساوات الانبياء » « 4 » ؛ يعنى و مساوى بودن او عليه السّلام انبيا را ؛ چنانچه در حديث « من اراد ان ينظر الى آدم » تا آخر ، بيان آن شد « و لانتفاء سبق كفره » ؛ يعنى آن حضرت طرفة العينى كافر نبوده و كفر او را در نيافته « و لكثرة الانتفاع به » « 5 » ؛ يعنى از جهت بسيارى نفع يافتن مسلمانان از او ؛ چه يقين است كه نفعى كه ازو به اهل ايمان رسيد ، از هيچكس نرسيده .
و ملا على قوشچى بعد از شرح مجموع اين دلايل به جوابى كه اهل سنت را در برابر اين ادله است تكلم كرده و خودكشى كرده و گفته « 6 » كه كسى را حرفى نيست درين كه مناقب او عام است و فضايل او بسيار است و او موصوف است به كمالات و مخصوص است به كرامات ، اما اينها دلالت نمىكند بر افضليت ! ؟ چه اتفاق اهل سنت است - اتفاقى كه به جاى اجماع است - بر افضليت ابى بكر و بعد ازو ، بر افضليّت عمر و دليل بر اين معنى از كتاب و حديث و آثار و علامات ، ظاهر مىشود .
هامش
( 1 ) . تجريد الاعتقاد ص 281 .
( 2 ) . تجريد الاعتقاد ص 282 .
( 3 ) . تجريد الاعتقاد ص 286 .
( 4 ) . تجريد الاعتقاد ص 289 .
( 5 ) . تجريد الاعتقاد ص 291 .
( 6 ) . شرح تجريد قوشچى ص 490 .