و احمد غزالى مانند برادرش محمد غزالى كه از بزرگان صوفيه و از مريدان خاص با اخلاص شيطان است مكرر شيطان را بر سر منبر ، سيد الموحدين مىگفته ! و مشهور است كه بر سر منبر مىگفته كه هر كه توحيد را از شيطان ياد نگيرد زنديق است ! « 1 »
و در تصانيف اهل سنت مذكور است كه « عند الروافض محب على من كان يبغض الصحابة » ؛ يعنى به نزد رافضى ، دوست على كسى است كه دشمن صحابه رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله باشد . و اين غلط است ؛ چرا كه رافضيان ، محبّ على كسى را مىدانند كه دشمن باشد با آن صحابه كه حق ايشان را غصب كرده و ايشان را از حق ايشان محروم ساخته و ظلم و ستم بر اهل بيت رسول روا داشته و عقل سليم و طبع مستقيم آن را منكر نيست ؛ چه محبت دوست با محبت دشمن جمع نمىشود ؛ چنان كه محقّقى فرموده ، نظم :
تود عدوى ثم تزعم اننى * صديقك انّ الرأى عنك لعازب « 2 »
و مشهور است « 3 » كه شخصى به مرتضى على عليه السّلام گفت : « انا احبك و اتولى عثمان » ! فقال « أمّا الان فانت اعور امّا ان تعمى و امّا ان تبصر » ؛ يعنى من دوست دارم ترا و با عثمان نيز محبت دارم ! فرمود كه تو الحال اعورى ، يا كورى يا بينائى اختيار كن . و چنانچه اجتماع نقيضين محال است در يك دل محبت كسى كه دشمن او باشد ، محال است ؛ پس اولى آن است كه اهل ايمان و برادران مسلمان چنانچه از خدا به يكى و از رسول به يكى اكتفا كردهاند ، از امام و پيشوا هم به يكى قرار دهند و چشم امداد و اعانت در روز محشر ازو داشته باشند و از دوئى و دوبينى نگذرند و دعواى دو محبت ضد هم كه با هم راست نمىآيند نكنند و السّلام . و چنانچه در
هامش
( 1 ) . شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد ج 1 ص 107 ؛ اين دو سطر در كاشف الحق نيست ( ص 153 ) .
( 2 ) . احقاق الحق ج 1 ص 314 ؛ دو بيت فارسى شعر دارد ( كاشف ص 153 ) .
( 3 ) . « التعجب » كراجكى ( وفات : 449 ه ق ) ص 43 .