و بين الفريقين مشهور است « 1 » كه شكستى كه در روز حنين به لشكر اسلام رسيد از رهگذر عين و از شوميت چشم بد بود و ليكن به اعتقاد اماميه و بعضى از اهل سنت عاين يعنى چشم زننده ، أبو بكر بود و بعضى از اهل سنت نسبت به ديگرى مىدهند ؛ چه لشكر ظفر اثر حضرت رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله را بعضى ده هزار مرد و بعضى بيشتر گفتهاند كه دوازده هزار يا شانزده هزار باشد و چون أبو بكر آن لشكر را با آن عدد و شوكت بديد گفت : « لن نغلب اليوم من قلّة » ؛ يعنى ما امروز از جهت كمى لشكر مغلوب نخواهيم شد . و چون اين خبر به حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله رسيد نپسنديد و چون او از بسيارى لشكر تعجب نموده چشم او باعث چنان چشم زخمى شد كه لشكر به تنگنائى رسيدند و به دفعات مىگذشتند و لشكر دشمن با آنكه چهار هزار كس بودند سر راه بر ايشان گرفته جمعيت ايشان را به نحوى متفرق ساختند كه با رسول اللّه به غير از نه كس نماند ؛ چنانچه حق تعالى فرموده
وَ يَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئاً وَ ضاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِما رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرِينَ
« 2 » ؛ يعنى در روز حنين كه آن نام وادى است ميان مكه و طايف ، رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله در آنجا با لشكر هوازن و ثقيف مقاتله فرمود . به عجب آورد شما را بسيارى لشكر شما ، پس دفع نكرد از شما آن كثرت شما چيزى را از صولت دشمن و تنگ شد بر شما زمين آن وادى با گشادگى و فراخى كه داشت پس پشت به دشمن كرديد و برگشتيد از حرب در حالتى كه هزيمت كنندگان بوديد . و چنانچه گذشت امير المؤمنين عليه السّلام پاى ثبات فشرد تا فتح نمود ؛ لهذا يكى از فصحاء گفته كه « كان أبو بكر الذي عانهم و على عليه السّلام اعانهم » ؛ يعنى أبو بكر بود كه چشم رسانيد به لشكر اسلام كه همه گريخته پشت دادند و على عليه السّلام بود آن صفدرى كه بعد از شكست لشكر اعانت و يارى فرمود تا فتح ميسر شد .
هامش
( 1 ) . شرح تجريد قوشچى ص 487 ؛ كشف اليقين فى فضائل امير المؤمنين عليه السلام ص 143 .
( 2 ) . سوره توبه ، آيه 25 .