من چيزهائى كه نكرده باشم گويند .
و همچنين ابن مغازلى در كتاب « مناقب » « 1 » و محمد بن عبد الواحد آمدى در جزو سيم از كتاب « جواهر الكلام » « 2 » و ابن عبد ربّه در كتاب « عقد » ذكر كردهاند « 3 » همين مضمون را به عبارت مختلف و اين معلوم است كه آيات و معجزات و آنچه از آن حضرت به ظهور رسيده مثل : كندن در از خيبر و برداشتن سنگ از سرچشمه در وقت رفتن به جنگ اعداء اللّه و كشتن عمرو بن عبد ودّ و به دونيم كردن اژدها در گهواره « 4 » و خبرها كه از غيب داده و آثارى كه از او به ظهور آمده كه بعضى گذشته و بعضى خواهد آمد ، سبب آن شد كه حال آن حضرت بر عقلا مشتبه گشت تا آنكه بعضى گفتند كه « فاطر السموات و الارض و خالق الاحياء و الاموات » است و آفريدگار جهان و جهانيانش دانستند چنان كه در باب عيسى نيز اشتباه افتاد كه آيا عبد است يا معبود و خالق است يا مخلوق ؟ و چنانچه شافعى گفته :
و مات الشّافعى و ليس يدرى * علىّ ربّه ام ربّه اللّه !
؛ يعنى بر شافعى تا وقت مردن ظاهر نشد كه پروردگار او على است يا رب او اللّه است !
و مردمان را نسبت به آن حضرت سه حال است : يا نصيريهاند كه مىگويند كه محيى و مميت و رازق و مانع است ؛ يا خوارج و نواصباند كه در حيات تيغ بر او مىكشند و در ممات سبّش مىكنند و آنچه لايق حال خودشان بود نسبت به جناب مقدسش مىگفتند ؛ يا معتقد و ميانه روانند كه خدايش نمىدانند و به آن هم راضى نمىشوند كه بعد از رسول خدا ديگرى بر او مقدم شود . به قول فرزدق شاعر رحمه اللّه كه گفته :
هامش
( 1 ) . مناقب ابن مغازلى حديث 104 ، ص 71 و 72 .
( 2 ) . احقاق الحق ج 3 ، ص 403 از « جواهر الكلام » نقل كرده .
( 3 ) . العقد الفريد ج 2 ، ص 194 .
( 4 ) . مناقب ابن شهر آشوب ج 2 ، ص 287 به جاى اژدها ، « مار » ذكر شده است .