شبهه كردند كه چون رواست كه عيسى - استغفر اللّه - « ابن اللّه » باشد چرا نشايد كه ملائكه دختران خدا باشند ، و يكى آنكه بعد از آيهء
وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ
« 1 » جهيم بن زبعرى گفت : عيسى را نيز بدون خدا پرستيدند هرگاه عيسى در آتش باشد پس ما و خدايان ما هم چه شود كه در آتش باشيم . رسول خدا به او خطاب فرمود كه چه جاهل بودهاى تو از لفظ « ما » ، صاحب عقل نمىخواهند و عيسى عليه السّلام از صاحبان عقل است و اين آيه نازل شد .
و علامه حلى رحمه اللّه نقل كرده « 2 » كه رسول خدا به مرتضى على عليه السّلام ، گفت : در تو مشابهت تمام است به عيسى عليه السّلام كه بعضى در محبت او غلوّ كرده و هلاك شدند و بعضى به دشمنى او به هلاكت افتادند . منافقان با هم گفتند كه امروز على را به عيسى مانند كرد راضى نمىشود كه على را به غير از عيسى به ديگرى تشبيه كند . اين آيه نازل شد . و هرگاه حال او حال عيسى باشد البته افضل خواهد بود و تقديم غير افضل بر افضل جايز نيست و احمد حنبل در « مسند » خود حديث مذكور را از هشت طريق نقل كرده « 3 » : يكى از آنها اين است كه رسول خدا به امير المؤمنين عليه السّلام ، گفت : « ترا مشابهتى هست به عيسى كه يهوديان او را دشمن داشتند تا به هلاكت رسيدند و نصارى در دوستى او افراط نمودند تا آنكه رتبهاى كه از براى او نبود براى او قرار دادند و هلاك شدند » و امير المؤمنين عليه السّلام فرمود كه « يهلك فىّ رجلان محبّ يفرطنى بما ليس فىّ و مبغض يحمله شنئانى على ان بهتنى » « 4 » ؛ يعنى هلاك خواهند شد به سبب من آن دوستانى كه در محبت من افراط نمايند و مرتبهاى كه مرا نباشد از براى من اثبات نمايند و دشمنانى كه دشمنى من ايشان را بر آن دارد كه نسبت به
هامش
( 1 ) . سوره انبياء ، آيه 98 .
( 2 ) . نهج الحق علامه حلّى ص 202 .
( 3 ) . مسند احمد حنبل ج 1 ، ص 160 .
( 4 ) . مناقب ابن مغازلى ص 72 ، مختصر تفاوت در الفاظ .