كه قريش با قوت و قدرت و شوكت تمام روى به شما دارند . مؤمنان گفتند كه حق تعالى ما را كفايتكننده و يارى دهنده است و او نيكو كارگزارى است . و در كشف الغمّه مذكور است و ابن مردويه نيز از اكابر حفاظ اهل سنت است و ابو رافع كه از علماى ايشان است نقل نمودهاند « 1 » كه چون ابو سفيان يك منزل از احد دور شد خبر آوردند كه از برگشتن پشيمان شده و قصد آمدن به مدينه دارد . حضرت رسالت پناه صلّى اللّه عليه و آله امير المؤمنين را فرستاد كه ملاحظه نمايد كه ايشان بر شتران سوار شدهاند و اسبان را به كتل مىكشند يا به عكس ؛ و چون حضرت امير المؤمنين عليه السّلام به ايشان رسيد ديد كه بر شتران سوارند ، دانست كه به مكه مىروند و در اثناى رفتن پيش از آنكه آن سرور به مشركان برسد جمعى به آن حضرت رسيدند و از شوكت و قوت لشكر كفّار ، كلمهاى چند گفتند كه
إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ
« 2 » ، يعنى جمعيت كردهاند كه بر سر شما بيايند . و غرض آن بود كه اهل اسلام را بترسانند .
آن حضرت از ايشان دغدغه ناكرده و نترسيده گفت :
« حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ »
.
وجه دلالت اين آيه بر مقصود آنكه بر مقتضاى قول حق تعالى كه گفته
فَاخْشَوْهُمْ فَزادَهُمْ إِيماناً
« 3 » ؛ يعنى ترسانيدند ايشان را و به هيچ وجه خلل در اخلاص ايشان راه نيافت بلكه در ايمان افزودند و كسى كه زياد شود ايمان او در اين قسم مهلكها و محلهاى خوف و ترس بيقين كه شجاعتر و اعتقادش خالصتر و ثبوتش در دين قائمتر خواهد بود از ديگران ؛ پس او افضل باشد و تقديم غير بر او ، تقديم مفضول باشد بر فاضل .
و آيه وافى هدايه ديگر آنكه
أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ
هامش
( 1 ) . كشف الغمة ج 1 ، ص 317 .
( 2 ) . سوره آل عمران ، آيه 173 .
( 3 ) . سوره آل عمران ، آيه 173 .