كتاب « مناقب » خود ذكر كرده كه از جمله آيات نازله در شأن امير المؤمنين عليه السّلام يكى اين است و وجه استدلال به اين آيه اين است كه كسى كه گردانيده باشد حق تعالى دشمنى او را نفاق و كفر و برگشتن از دين حق نخواهد بود مگر امام و هادى و مقتدا و اين فضيلت در غير آن حضرت از صحابه نبود كه دشمنى او سبب كفر شده باشد . « 1 »
و آيهء ديگر قوله تعالى است كه در سورة البقره مىفرمايد كه
الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ
« 2 »
اين آيه در شأن صابران است . مىفرمايد : آنان كه چون ايشان را برسد زحمتى و مكروهى گويند ما از آن خداونديم و هرچه از او به ما مىرسد راضى و شاكريم و ما به سوى حق بازگردندگانيم و اعتقاد و اعتراف به روز بازگشت داريم آن گروه كه در مصيبتها اين كلمه بر زبان آرند يعنى رجوع به كلمهء استرجاع نمايند ، بر ايشان است رحمتها از پروردگار ايشان ، رحمت پىدرپى و نعمت بهشت و آن گروهاند نه غير ايشان راهيافتگان به رضا و تسليم و يا به كلمه استرجاع كه موجب ثواب عظيم و اجر جزيل است . و در تفسير ثعلبى « 3 » و تفسير نقاش « 4 » و غيرهما مذكور است كه اين آيه در شأن امير المؤمنين عليه السّلام نازل شده در حالتى كه خبر شهادت حمزه سيد الشهدا به او رسيد و او به كلمهء استرجاع تكلّم فرمود .
و از حضرت صادق عليه السّلام مروى است « 5 » كه چون خبر شهادت حمزه - عليه رضوان اللّه - به امير المؤمنين عليه السّلام رسيد فرمود : « إنّا للّه و إنّا اليه راجعون » و پيش از آن اين كلمه را كسى در مصيبت نگفته بود ؛ حق تعالى - جلّ ذكره - اين آيه فرستاد و
هامش
( 1 ) . پنج بيت شعر از حكيم سنائى ( كاشف ص 84 ) .
( 2 ) . سوره بقره ، آيه 156 .
( 3 ) . احقاق ج 3 ، ص 475 از تفسير ثعلبى آورده است .
( 4 ) . احقاق ج 3 ، ص 475 از تفسير نقاش آورده .
( 5 ) . نهج الحق ، ص 209 .