مىرسد و به ديگرى نفع نمىرساند و اينجا اگر چه مشقتى بوده اما مسكين و يتيم و اسيرى را از محنت جوع خلاصى دادهاند و باعث آن شده كه چنين سورهاى از آسمان نازل گردد و لكن آنجا چون از صوفيان واقع شده نيكوست و به ايشان اقتدا بايد كرد چون مخالفان اهلبيتاند و اينجا چون از مرتضى على عليه السّلام و فرزندان او صادر شده مستبعد است و عيب مىدانند . « 1 » حاصل كلام آنكه ، هر كه درين سوره تأمل كند و در آيه و تفسير و تأويلش تفكر و تدبر نمايد ، مىداند كه كسى لايق منصب و مرتبه امامت و جانشينى رسول خداست كه اين قسم سوره در حق او نازل شده باشد نه غير او . و للّه درّ من قال :
قوم اتى فى مدحهم هل اتى * ما شكّ فى ذلك الّا ملحد « 2 »
و السلام على من التبع الهدى .
و ديگر آيه كريمه
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ
« 3 » است از مفسران اهل سنت چون ثعلبى « 4 » و فخر رازى « 5 » و نظام الدين نيشابورى « 6 » و بسيار كس غير ايشان با اماميه اتفاق نمودهاند كه اين آيه در شأن مرتضى على عليه السّلام نازل شده ؛ بيان آن مجملا آنكه ، چون حضرت رسالت پناه صلّى اللّه عليه و آله از مشركان مكه در رنج بود و بعضى از مردم مدينه با او بيعت كرده بودند ارادهء رفتن به سوى مدينه در دل حقيقت منزل آن حضرت پيدا شده ، مسلمانان را امر فرمود كه به تدريج از مكه به مدينه رفتند و خود در سال سيزدهم از بعثت در فكر رفتن بود كه قريش برين معنى مطلع شده ترسيدند كه چون به مدينه رود كار او بالا گيرد و كار بر ايشان مشكل گردد
هامش
( 1 ) . كاشف الحق دو بيت شعر و سه سطر نيز اضافه دارد ، ص 46 و 47 ، و جمله « چون مخالفان اهلبيتاند » در كاشف الحق نيست .
( 2 ) . اين شعر از حصكفى ( وفات : 551 ق ) است ؛ احقاق ج 3 ، ص 175 .
( 3 ) . سوره بقره ، آيه 207 .
( 4 ) . تفسير ثعلبى ؛ [ الكشف و البيان ] ؛ طرائف ص 37 از تفسير ثعلبى ؛ شواهد التنزيل ج 1 ، ص 123 .
( 5 ) . تفسير كبير فخر رازى ج 5 ، ص 224 .
( 6 ) . تفسير نيشابورى 1 / 577 .