آيه
لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ
« 1 » ؛ يعنى در نمىيابيد شما نيكى را مگر آنكه نفقه كنيد و تصدق نمائيد به آن چيزى كه آن را بهتر مىدانيد و دوستر مىداريد .
و در حديث چنانچه آن معنى مذكور است اين نيز آمده كه « خير الصدقه ما رقبت غنيا » « 2 » ؛ يعنى بهترين صدقهها آن است كه خواهنده را غنى سازد به مرتبهاى كه بعد از آن محتاج سؤال نشود . و حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در آن سه شب ، آنچه حصه او بود امر مىنمود كه به سايل بدهند و فاطمه زهرا و حسنين و فضّه خود به رضا و رغبت ايثار مىنمودند و ثواب آخرت را بر خوردن اختيار مىكردند ، نه آنكه حضرت امير المؤمنين ايشان را جبر كرده باشد تا گويند مبالغه نموده و اهل خود را به هلاكت انداخته .
و عجب است از آنان كه در ايثار امير المؤمنين عليه السّلام استبعاد نمودهاند ؛
از صوفيه نقل مىكنند و تحسين مىنمايند در رياضت نفس چيزى چند كه عقل باور نمىكند ؛ چنان كه مىگويند بايزيد بسطامى يك سال آب نخورد « 3 » و نفس را ادب مىكرد و فلان صوفى چند چله برآورد و هر چهل روز به يك بادام مىگذرانيد « 4 » و عبد اللّه بن سهل تسترى هفتاد روز چيز نخورد « 5 » و ملاى رومى و شمس تبريزى سه ماه در خلوت شب و روز به روزهء وصال به سر بردند و سهل تسترى مىگفت در بدايت حال هر سه شبانه روز يك بار افطار مىكردم ، بعد از آن هر پنج روز كه در روزه بودم ، يك بار و پس هر هفت روز و آنگاه هر بيست و پنج روز كه در روزه بودم ، يك بار افطار مىكردم تا به هفتاد روز رسيد « 6 » و حال آن كه در آن رياضتها با آنكه ضرر به نفس
هامش
( 1 ) . سوره آل عمران ، آيه 92 .
( 2 ) . الكافى ج 4 / 46 با مختصر تفاوت .
( 3 ) . تذكرة الاولياء 1 / 156 ، احقاق الحق ج 3 / 174 .
( 4 ) . در كاشف الحق چهار سطر كم دارد ، ص 46 .
( 5 ) . تذكرة الاولياى عطّار ( تصحيح نيكلسون ) ج 1 ، ص 353 .
( 6 ) . تذكرة الاولياء ج 1 / 353 .