على الارض حلال » ؛ يعنى هرچه بر روى زمين راه مىرود ، خوردنش حلال است ؛ و ايضا مالك از اين بهتر نيز فتوى داده و وطى غلام را حلال دانسته « 1 » و شافعى نيز تصديق قولش نموده و جمعى از علماى شافعى كه يكى از آنها يافعى است در كتاب خود از پسر عبد الحكم كه شاگرد شافعى است نقل كرده كه او گفت از استاد خود شنيدم كه گفت : « لم يصل عن النبى صلّى اللّه عليه و آله فى تحريم و لا تحليل شىء و القياس انه حلال » ؛ يعنى از پيغمبر خدا چيزى به ما نرسيده كه گفته باشد حرام است يا حلال ؛ اما قياس دلالت بر آن مىكند كه حلال باشد « 2 » !
و به فتواى شافعى ، اگر كسى فرج خود را دست بكشد وضويش باطل مىشود ؛ اما فرج خوك و سگ را اگر مس كند وضويش باطل نمىشود « 3 » ! ؟ و به فتواى ابو حنيفه ، اگر جنبى به نيت وضو دست در چاهى پرآب كند تمام آن آب نجس مىشود اما اگر نه به قصد وضو دست در آن كند بر طهارت خود باقى مىماند ! ؟ و به قول آنكه گفته « مشتى نمونه خروارى است » تا شنونده را ملال نگيرد از خرافات بسيارى كه مىگويند و در كتابها نوشتهاند و دين خود ساختهاند به همين قدر اقتصار شد و اگر تا مدتى مسألهها از ايشان مىتوان نوشت كه هر مسأله از يكديگر رنگينتر و بهتر باشد . چون از مطلب بازمىمانيم عنان خامه را مىگردانيم « 4 » .
هامش
( 1 ) . « الفصول المختاره » سيد مرتضى علم الهدى ، ص 162 .
( 2 ) . شش سطر اضافه دارد ( كاشف الحق ص 20 و 21 )
( 3 ) . الام 1 / 91 ، بداية المجتهد 1 / 37
( 4 ) . يك بيت شعر از مولوى دارد ( كاشف الحق ص 21 ) ؛ براى اطلاع بيشتر ر . ك : « الفصول المختاره » ، ص 161 - 162 .