اتفاق افتاد كه به گواهى و تعيين أبو بكر امام شد .
و چنانچه شارح « عقايد نسفى » گفته است : « انه لا يعزل الامام بالفسق و الجور لانه قد ظهر الفسق و انتشر الجور من الائمة و الامراء بعد الخلفاء و السلف كانوا ينقادون لهم و يقيمون الجمع و الاعياد باذنهم » « 1 » ؛ يعنى به درستى كه به سبب فسق و فجور مثل خوردن خمرى يا كردن ظلمى امام را عزل نمىتوان كرد از جهت آنكه ظاهر شد فسق بسيارى و جور بىشمارى از امامان و اميران ايشان بعد از خلفا در قرنهاى دراز و مع هذا مردمى كه در عهد ايشان بودند اطاعت مىكردند و فرمانبردارى مىنمودند و در جمعهها و عيدها و اوقات نماز به ايشان نماز مىگزاردند و آن فسقها و ظلمها مانع امامت ايشان نبود هيچيك را معزول نساختند .
چنانچه شارح « وقايه » كه از علماى حنفى است در « شرح وقايه » گفته است كه : « لا يحد للامام حد الشرب لانه نائب من اللّه تعالى » « 2 » ؛ يعنى حدى كه در شرع از براى شارب الخمر مقرر شده است بر امامى كه تجرعى فرموده باشد اجرا نمىتوان كرد ، از جهت آنكه او نايب است از جانب خداى تعالى .
پس اين گستاخى نسبت به او جايز نباشد و اگر چه از اين قسم گفتگوها در كتب بسيار است به همين قدر اكتفا شد تا فرق ميان هر دو مذهب ظاهر شود ؛ پس اينكه علماى ايشان تجويز اين قسم چيزها كرده و اين نحو گفتگوها در كتب بسيار نوشتهاند همين حفظ صحت امامت و خلافت خلفاى ثلاثه بلكه شايد كه حفظ صحت امامت معاويه و يزيد و خلفاى بنى اميه و بنى عباس نيز غرض ايشان باشد و الّا پارهاى به نزد عقل مستبعد و مستنكر مىنمايد و اللّه اعلم .
هامش
( 1 ) . شرح عقايد نسفى ص 239 و 240
( 2 ) . احقاق 2 / 318 از « شرح وقايه » نقل كرده است .