و عادل است و در حق احدى ستم روا نمىدارد ، و اين خود مردمانند كه ستم مىكنند . امام امير المؤمنين « ع » مىفرمايد : «
أيّها النّاس ! اعلموا أنّ كمال الدّين طلب العلم و العمل به ، ألا ! و إنّ طلب العلم أوجب عليكم من طلب المال ، إنّ المال مقسوم مضمون لكم ، قد قسمه عادل بينكم و ضمنه ، و سيفي لكم ؛ و العلم مخزون عند أهله ، و قد أمرتم بطلبه من أهله فاطلبوه « 1 »
( 1 ) اى مردم ! بدانيد كه پختگى شما در ديندارى در گرو به دست آوردن علم دين ( شناختهاى دينى ) و عمل كردن به آن است .
آگاه باشيد كه به دست آوردن علم براى شما واجبتر از به دست آوردن مال است ؛ مال قسمت شده و تضمين يافته است براى شما ، كه بخشنده اى عادل ميان شما بخش كرده و تضمين فرموده است و به شما مىرساند ؛ امّا علم بسان گنجى در نزد دانشمندان محفوظ است ، و به شما امر كردهاند كه آن را از دارندگان آن بجوييد ، پس به جستجوى آن برخيزيد » . پس قسمت عادلانهء خداى عادل ، امرى است قطعى و بدون شك . و روشن است كه عدل به افراط و تفريط يعنى تكاثر و فقر نخواهد انجاميد .
اين چيزى است كه جوهر تعاليم قرآنى و حديثى آن را تبلور مىبخشد ، و فصلهاى اين باب ، مشتمل بر بخش تابناكى از اين تعاليم است . در اينجا دو حديث مىآوريم و به هدف تربيتى آنها اشاره مىكنيم :
1 - حديثى به روايت شيخ بهاء الدّين اربلى ، در كتاب « كشف الغمّة » ، از امام صادق « ع » : «
. . . و الله عزّ و جلّ . . . ينزل الرّزق على قدر المئونة « 2 »
( 2 ) خداوند بزرگ ، روزى را به اندازه خوراك ( و نياز طبيعى ) فرو مىفرستد » . و اين حديث آشكارا كافى بودن قسمت و تقدير را براى همگان مىرساند ؛ پس هر گاه انسانى نيازمند و عيالوارى فقير ديده شود ، جز از ستم ستمگران نخواهد بود : جامعه يا حاكميّت .
هامش
« 1 » . « اصول كافى » 1 / 30 .
« 2 » . « كشف الغمّة » 2 / 396 ؛ « بحار » 72 / 204 و 208 .