جاويد ) ، كه ( در اين صورت ) آنچه در نزد خدا ( براى مؤمنان ذخيره شده ) است براى او از هر چيز ديگر بهتر است ؛ يا روزى الهى ، كه ( در اين صورت ) او خانواده اى و مكنتى دارد ، و دين و آبرويش هم محفوظ است . . . » . بدين گونه امام على « ع » ، انسان مسلمان را به پاكى از خيانت توصيف مىكند ؛ و در شمارى از احاديث ، ثروتمندان و بازرگانان - مگر پرهيزگاران از ايشان - به غصب و خيانت و دزديدن ارزاق محرومان و خوردن ضعفا متّهم شدهاند ، كه در فصلهاى گذشته از اين باب ياد آنها گذشت . « 1 » پس اگر مراد امير المؤمنين « ع » اينان باشند ، چگونه مىتوانيم اين گونه كسان را از گروهى بدانيم كه خدا دنيا و آخرت را به ايشان داده است ؟
پس ، ذكر « مسلمان برى از خيانت » ، نيز ذكر اينكه « دارايى و فرزند كشت دنياست ، و عمل صالح كشت آخرت » ، پيش از ياد كردن از « گروهى كه هم دنيا دارند و هم آخرت » ، چه بسا اشاره اى قوى به اين باشد كه مراد امير المؤمنين « ع » بحتم ، متكاثران و طاغوتان اقتصادى نيستند ؛ زيرا كه خود آن حضرت ، در جايى ديگر ، تاجران و اهل داد و ستد را به خيانت منسوب مىدارد : «
إنّ الله يعذّب ستّة بستّة . . .
و التّجّار بالخيانة « 2 » . .
. ( 1 ) خداوند شش گروه را براى شش گناه عذاب خواهد كرد . . . تاجران و كاسبان را براى خيانت كردن . . . » .
نيز در « عهدنامهء اشترى » در توصيف آنان مىفرمايد : «
. . . أنّ في
هامش
« 1 » . فصل 8 و فصلهاى بعد ، از اين باب ( جلد سوّم / 368 به بعد ) .
« 2 » . « كافى » 8 / 163 ؛ « تحف العقول » / 157 . نسبت « خيانت » به تاجران و اهل داد و ستد ، در سخن امام صادق « ع » نيز آمده است :
« يهلك اللَّه ستّا بستّ : الأمراء بالجور ، و العرب بالعصبيّة ، و الدّهاقين بالكبر ، و التّجّار بالخيانة ، و أهل الرّستاق بالجهل ، و الفقهاء بالحسد
خداوند شش گروه را به شش گناه هلاك مىكند ( و معذّب مىدارد ) : حاكمان را براى ستمگرى ، عرب را براى تعصّبورزى ، مالكان را براى تكبّر ، تاجران و كاسبان را براى خيانت ، روستاييان را براى بيسوادى ، عالمان دينى را براى حسادت » - ( « بحار » 72 / 207 ؛ از كتاب « كشف الغمّة » ) .