« ع » ، إذ أقبل العلاء بن كامل فجلس قدّام أبي عبد الله « ع » فقال : ادع الله أن يرزقني في دعة ؛ فقال : لا أدعو لك ، اطلب كما أمرك الله « 1 »
( 1 ) در حضور امام صادق « ع » نشسته بوديم كه علاء بن كامل وارد شد و در برابر امام صادق « ع » نشست و گفت : دعا كن تا خدا روزى مرا با آرامش و آسايش برساند . امام فرمود : « چنين دعايى نمىكنم ، همان گونه كه خدا به تو امر كرده است برو دنبال كار و كسب » . امام ابو الحسن علىّ بن موسى الرّضا « ع » نيز مىفرمايد : «
ليس للنّاس بدّ من طلب معايشهم ، فلا تدع الطَّلب « 2 »
( 2 ) مردمان ناگزير بايد براى گذران زندگى كار كنند ، پس تو نيز دست از كار نكش » . بنا بر اين ، كار و كسب از آن جهت مورد تأكيد قرار گرفته و به آن امر شده است تا انسان از ديگران بىنياز گردد و كلّ بر كسى و بار دوش كسى نباشد ؛ و جملهء «
كما أمرك الله
همان گونه كه خدا به تو امر كرده است » ، در سخنان امام صادق « ع » به علاء بن كامل ، به اين نكته نيز اشعار دارد ، كه بايد كسب و كار طبق امر الهى و موازين شرعى باشد .
و آشكار است كه « آنچه خدا به آن امر كرده است » ، جز طلب حلال ، آن هم براى تأمين معيشت ، و رفع نياز از ديگران ، با رعايت ميانه روى ، ( و زايد بر نياز را در اختيار ديگران قرار دادن ) چيزى نيست .
اين است ، نه تلاشهاى تكاثرى كه از حرام بدور نيست ، و همواره به سركشى و طاغوتيگرى اقتصادى ، و مصرفهاى پر ريخت و پاش و سراسر اسراف و اتراف منتهى مىشود ، و فساد را به همهء قشرهاى جامعه سرايت مىدهد .
( 2 ) - احاديث مربوط به خود تجارت و كسب ؛ در برخى از اين احاديث ، تجارت و كسب ، بعنوان وسيله اى براى رهايى از فقر و بىنيازى از ديگران معرّفى شده است ، مانند اين حديث امام صادق « ع » :
هامش
« 1 » . « كافى » 5 / 78 .
« 2 » . « وسائل » 12 / 18 .