نگاهى به سراسر فصل
مقصود از تجارت در اصطلاح احاديث اسلامى ، معناى عام آن ، يعنى انواع كسب و خريد و فروش است ، خواه با توليد باشد ، يا وارد كردن كالا از خارج ، يا گونه هاى ديگر كسب و خريد و فروش ؛ پس هم شامل تجارت اصطلاحى مىشود ، و هم انواع ديگر كسب و حرفه و پيشه ؛ چنان كه امام على « ع » مىفرمايد : «
تعرّضوا للتّجارات ، فإنّ لكم فيها غنى عمّا في أيدي النّاس ؛ و إنّ الله عزّ و جلّ يحبّ المحترف الأمين
( 1 ) به كسب و تجارت بپردازيد ، تا از مال ديگران بىنياز باشيد . خداى بزرگ پيشه ور امين را دوست مىدارد . . . » . « 1 » در اينجا مسائلى است كه حقيقت كسب و تجارت را در « مكتب اقتصادى اسلام » ، روشن مىكند ، ما برخى از آن مسائل را مىآوريم ، تا جوانبى از حقيقت در اين مقوله آشكار شود :
1 - كسب و تجارت كار و تلاش است :
از تعاليم اسلامى چنان بر مىآيد كه تجارت نيز تلاشى است كه بايد بازرگانان و واردكنندگان اجناس به آن تلاش بپردازند ؛ چنان كه امام علىّ بن ابى طالب « ع » ، اغلب آنان را چنين توصيف مىكند : «
. . . و جلَّابها من المباعد و المطارح في برّك و بحرك ، و سهلك و جبلك ، و حيث لا يلتئم النّاس لمواضعها ، و لا يجترئون عليها . . .
( 2 ) بازرگانان كسانيند كه ( اجناس و كالاهاى مورد نياز مردم را ) از جاهاى دور و پرت افتاده - در خشكى و درياى ، و در دشت و كوه - و جاهايى كه مردمان با آنها آشنا نيستند ، و قدرت رفتن به آنجاها را ندارند وارد مىكنند . . . » . « 2 » وارد كردن اجناس در زمانهاى گذشته - اغلب - با تلاش فراوان و مخاطره همراه بود . اكنون جنسهاى وارداتى فراوانى را با كمترين تلاش ،
هامش
« 1 » . « وسائل » 12 / 4 .
« 2 » . « نهج البلاغه » / 1017 ؛ « عبده » 3 / 110 .