و در ميان مسجد معتصم كاسهء سنگى وضع كرده بود كه دورش بيست و سه گز بود و در بلندى هفت گز و در حجم نيم گز و آن را كاسهء فرعون ميگفتند و اكنون اثرى از آن ظاهر نيست و حالا از عمارت سامره قلعهء محقر باقيمانده و منزل حضرت امام الهمام على بن محمد الرضا و پسر او امام حسن عسكرى در آنجاست و در آنخانه آسودهاند و امام محمد بن الحسن المهدى در سردابه واقعست در فرود آنمنزل عالى غايب شدهاند و خلايق از اطراف و اكناف جهان بجهة زيارت روضهء مقدس حضرت آنجا ميروند و جمعى از سادات در آنجا ساكناند كه مردم را زيارت ميفرمايند و معاش ايشان از تردد صادر دو وارد ميگذرد
حلوان و حيره
نيز از مداين سبعهء عراق بودهاند و اكنون هردو ويران و خرابند و حيره بر يكفرسخى كوفه واقع بوده و اطلال و عمارات و خورنق و سديد كه نعمان بن منذر بجهة بهرام گور ساخته بود باقيست و خالس و خاففين و دحيل و دير عاقول و قادسيه و محول و عسكره از شهرهاى وسط عراق عرب بوده و اكنون بعضى خرابست و برخى آبادان
خالص
ولايتى است و در قديم سىپاره ده معمور آبادان داشته بر آب نهروان
مداين
از اقليم سيم است طهمورث ديوبند ساخته كرد بادنام كرد و جمشيد باتمام رسانيده و بطيسفون موسوم گردانيد بزرگترين مداين سبعه بوده است و اكنون خرابست و جمشيد در مداين بر دجله از سنك و آجر پلى ساخته بود چون اسكندر رومى به آنجا رسيد آنعمارت را به نظر درآورده گفت اين اثرى عظيم است از ملوك فارس از غايت رشك بتخريب آن فرمان داد و اردشير بابكان نتوانست كه آن پل را بتجديد عمارت كند از زنجير جسرى بر دجله بست و مداين را به حال عمارت آورده دار الملك گردانيد
نهروان
شهرى بزرگ بوده است از مداين سبعه بر كنار آب سامره و اكنون آن آب را خوانند و آنشهر به كلى خرابست طريق خراسان ولايتى معتبر است و قصبهء آن يعقوبا بوده است و اما اكنون در آنولايت شهروان كه شهرى وسط است شهر آنولايت است نعامه قصبهايست ميانهء بغداد و واسط بر كنار دجله هيئت شهرى بوده و قلعهء داشته محكم و اكنون بعضى عمارت آن باقى مانده و آنشهر بر غربى فرات واقعست و نخلستان و ميوهء بسيار دارد و قريهء حيه كه از توابع آنجاست بغايت خوش هواست چنانچه درخت جوز و بادام و خرما و نارنج در همه باغى مىباشد از هيبت كند چشمهء قير نتوان بود
واسط
از اقليم سيم است طولش قاله و عرضش لاك حجاج بن يوسف ساخت