احصا كن تا من بيان خلق حضرت رسول اللّه نمايم سائل گفت
« وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها »
من چگونه حصر آن كنم امام المتقين فرمود كه خداوند جل ذكره دنيا و نعم آن را قليل شمرده كه «
قُلْ مَتاعُ الدُّنْيا قَلِيلٌ
» و خلق محمد را عظيم شمرده كه
« إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ »
چون تو از تعداد قليل عاجزى من چگونه احصاى عظيم نمايم اما بدانكه هريك از انبيا بخلقى كريم متصف بودند و مصطفى ( ص ) بجميع اخلاق متحلى بود
حكايت : از كسائى منقولستكه در آن ايام كه من اديب امين و مامون بودم
مادر مامون به من پيغام ميداد كه مامون در حرم بىادبى مىكند و در تكرار سبق كاهلى مينمايد كسائى گويد فرمودم تا يكى از خدمتكاران مأمون را بر پشت خود گرفت و من چند تازيانه محكم بر او زدم چنان كه بسيار بگريست و من از آن زدن انديشناك شدم و در اثناى آنكه مامون ميگريست خادمى در آمده گفت جعفر بن يحيى برمكى بديدن مأمون آمده است مأمون على الفور چشم خود را پاك كرده در صدر نشست و اطراف خود را مجتمع ساخته وزير را اجازت دخول داد من از بيم آنكه مبادا از من شكايتى كند بر خود ميلرزيدم اما از اين نوع قطعا سخن نگفت و كلمات سنجيده بر زبان راند و چون وزير بيرون رفت من بقدم معذرت پيش رفته گفتم من انديشيدم كه از من شكايت كنى جوابداد كه هرگز از استاد گله نكنم و آنچه از تو صادر شد بجهة تهذيب اخلاق من بود تا من الم تازيانه بدانم و بيچارگانرا كه ادب كنم حد اعتدال نگاه دارم و هم در مآثر مامون آوردهاند كه روزى زبيده خاتون با هارون از روى مباسطت گفت پسر من محمد امين از مامون بسال بزرگتر است سزاوار آنست كه جانب او را بر مأمون ترجيح دارى و او را بيش از مأمون منظور نظر عنايت گردانى اما تو به عكس اين عمل مينمائى رشيد جوابداد كه اين هردو پسر روشنائى چشم منند و محبت من نسبت بهردو مساويست و امين را بسبب خاطر تو بر مأمون مقدم ميدارم و الا مامون بيش از او استعداد و استحقاق تربيت دارد اگر خواهى كه اينمعنى را بر تو ظاهر سازم آنگاه هارون خادمى را فرستاده گفت پيش امين رو و بيرخصت داخل مجلس او شو و او را بر وضعى كه بينى به همان لباس از همان موضع نزد من حاضر گردان و ملاحظه نماى كه چكار مىكند و كه نزد اوست خادم نزد امين آمده او را ديد كه با كنيزكان بعيش و عشرت مشغول است و جامههاى زربفت پوشيده است فرمان رشيد رسانيده اما امين خواست كه جامه بگرداند خادم گفت حكم چنانست كه به همين جامه بيائى امين