تب كرد و بعد از هيجده روز در سنه 219 وفات يافت مدت عمرش چهل و هشت سال بود و زمان حكومت او بيست سال و پنجماه بود
ذكر خلافت المعتصم بالله ابو اسحق محمد بن رشيد
بعد از برادر روى مهام جمهور او را بود او اول خليفهايست كه غلامان ترك خريده و ايشانرا تربيت كرد و بجهة اين مهم امراى عرب روى در تنزل آورده غلامان قوت گرفتند و چون اينطايفهء بداصل بىبنياد استيلا يافتند بر ولينعمتزادگان بيرون آمدند و هركرا نميخواستند مىكشتند هركرا مىخواستند خليفه ميكردند و از قوت ايشان ضعف قوى باساس قصر خلافت بنى عباس راه يافته امور مملكت مختل شد و اطراف ممالك از دست ايشان بيرون رفته چنانچه از سياق كلام آينده بوضوح خواهد پيوست بالجمله باندك زمانى قريب هشت هزار غلام ترك بر معتصم جمع شدند و از حركات ناشايست آن طايفه اهل بغداد كمر عداوت ايشان برميان بستند و چون آن فرقه را تنها ميديدند بقتل مىآوردند بنا - براين معتصم شهر سامره را كه در زمان ملوك عجم شهرى معمور بود و در آنزمان خراب شده بود بتجديد بنا نهاده دار الملك ساخت و سابقا هرون الرشيد ارادهء تعمير آن شهر كرده حصارى كشيده بود اما فرصت اتمام نيافت و معظمات وقايع زمان معتصم خروج بابك خرم دين بود
ذكر خروج بابك خرم دين
و آنملعون ملحدپيشه بود و دين مزدك داشت و انكار حلال و حرام كرده امرونهى را باطل ميدانست گويند كه پدر او معلوم نبوده و مادرش زنى واحد العين بود از قريهاى آذربايجان و گفتهاند كه مردى نبطى از سواد عراق با آن عورت بزنا مقاربت كرده بابك متولد شد و چون آنحرامزاده به حد بلوغ رسيد مردى از اهل قريه او را از مادرش به اجاره گرفت تا رمهء او را بصحرا بچراند گويند كه مادرش هرروز براى بابك بصحرا طعام بردى روزى بدستور معهود بصحرا طعام برده پسر خود را ديد كه در پاى درختى خفته است و مويها بر اندام او راست ايستاده از هربن موى او قطرهء خون ميچكيد بالجمله در آنكوهسار طايفهء از ملاحده بودند و آنقوم متفرق به دو فرقه شدند و هر طايفهء رئيسى داشتند يك رئيس موسوم بجادوان بود و ديگرى عمران نام داشت روزى جادوان بابك را ديده آثار شهامت و هيبت و جلادت در او مشاهده نمود او را بملازمت خود ترغيب نمود بابك بخانهء او رفته منكوحهء جادوانرا به او تعلقى روى نمود بابك را بر اسرار