شاهد ششم - قرآن كريم ، در بسيارى از آيات خود ، زكات و نماز را در كنار يك ديگر آورده است ؛ و نماز ستون دين است ، پس بدين گونه زكات را ستون دوّم دين قرار داده است . بنا بر اين دين اسلام - به اين اعتبار - بر روى دو ستون بنا شده است : نماز و زكات ؛ و پيامبر اكرم « ص » فرموده است :
« إنّ الله فرض عليكم الزّكاة كما فرض الصّلاة ، زكَّوا أموالكم تقبل صلاتكم « 1 »
( 1 ) خداوند زكات را بر شما واجب كرد به همان گونه كه نماز را واجب كرد ، زكات اموال خود را بدهيد تا نمازتان قبول شود » . پس نماز بدون زكات نماز نيست . و آيا اين بيان استوار جايى براى گفتن اين مطلب باقى مىگذارد كه اسلام حضور فقر را در جامعه مىپذيرد ؟ بويژه پس از آنكه مىگويد : « فقير زكات را بگيرد و آن را براى نانخوران خود هزينه كند ، تا سطح زندگى آنان را به ديگر مردمان برساند » - چنان كه پيش از اين گذشت . « 2 » شاهد هفتم - آنچه از شمارى فراوان از تعاليم اسلامى دستگير ما مىشود ، اين است كه نصابهاى تعيين شده در اموال ، همه راههايى است براى برانداختن فقر نه اينكه خود هدف باشد ، بلكه هدف از ميان بردن فقر است و پاك كردن جامعه از آن . « 3 » به همين جهت ، اگر اين نصابها
هامش
« 1 » « مستدرك الوسائل » 1 / 507 .
« 2 » « نيز - فصل 27 ، از باب 12 ، بند « ج » ( جلد ششم ) .
« 3 » در احاديث مربوط به « اموال » آمده است :
« إنّ اللَّه فرض على أغنياء النّاس في أموالهم ، قدر الَّذي يسع فقراءهم
- خداوند بر توانگران واجب كرده است كه از اموال خود ، تا جايى كه فقيران را بسنده باشد و بىنياز سازد بپردازند » . اين سخن از امام علىّ بن ابى طالب « ع » نقل شده است ( - « دعائم الإسلام » 1 / 245 ) و از آن و امثال آن بروشنى فهميده مىشود كه هدف اسلام از تعيين نصابهاى شرعى اين است كه زندگى فقيران از همه جهت تأمين شود ( حتى در امور بهداشتى ، و تحصيل ، و آموختن مسائل و وظايف دينى و ازدواج ) و نيازى براى آنان باقى نماند . و اين سخن به عين همان است كه مىگوييم ، هدف اسلام از مكتب اقتصادى خويش محو فقر و ريشه كن كردن آن است بطور كلى . پس تا هنگامى كه اين هدف - در هر جامعهء اسلامى - تحقّق نيافته باشد ، اقتصاد آن جامعه اقتصادى اسلامى نيست .
و هيچ گاه اين امر به دين اسلام زيان نمىرساند كه « زكات » باشد و « زكات بگير » ( و نيازمند ) نباشد - چنان كه در عصر امام مهدى « ع » چنين خواهد بود - بلكه اين چگونگى ، اگر تحقّق يابد ، دليل عزّت و شكوهمندى اسلام است ، و كاميابى اسلام در مديريّت اجتماع انسانى ، و عظمت اقتصاد اسلامى ، ليكن چيزى كه به اسلام زيان مىرساند اين است كه در جامعه فقيران و محرومان و فراموششدگان و مستضعفانى وجود داشته باشد ، و براى آنان حقوقى معيّن و خانه و بهداشت و آموزش و پرورش و رفاهى وجود نداشته باشد ، و اموال و حقوق آنان ، داخل موجودى متكاثران در بانكها باشد ، و روزيهاى آنان بر روى سفره ها و ميزهاى غذاى شادخواران .