* ( أَشْتاتاً لِيُرَوْا أَعْمالَهُمْ ، ) * « 1 » در آن روز مردمان دسته دسته از گورها در آيند ، تا ( جزاى ) اعمالشان را به ايشان ارائه دهند ، » .
پس دو نبرد سختناكى كه اسلام ، از يك سو براى بر انداختن تكاثر و زندگى تكاثرى ، و از سويى ديگر براى برانداختن فقر و زندگى حرمان آميز ، به آنها پرداخته است ، جز براى آن نيست كه عرصهء زندگى آدمى را از حالت يك كارگاه معاشى پست به يك سودگاه معادى عالى تبديل كند ، تا آن « ساعتى » كه انسان در اين دنيا در اختيار دارد در دو ديولاخ به پايان نرسد ، نه در فقرى مايهء فرو افتادن به پستى و نه در تكاثرى سبب طغيان و سركشى ؛ نه در درّه هاى فقر ذلَّت آور ، و نه در غرقابهاى تكاثر غفلت آفرين ، بلكه چيزى ميان اين دو باشد ، تا اينكه زندگى انسان همچون مركبى شود براى رسيدن به هدفهاى مطلوب حيات .
4 - ثروتمندان و شادخواران در امان نيستند
: پيش از اين گفتيم كه هدف تعاليم گوناگون اسلام ، تبديل كردن دنيا - با همهء مواهب و امكانات و اموال آن - از يك دنياى تكاثرى و اترافى و لعنتشده به دنيايى سالم و نورانى است كه در آن هر انسانى در سايهء حق و عدالت و قسط زندگى كند ؛ خداوند متعال آفريدگان را آفريده ، و اسباب معيشت آنان را ميان ايشان تقسيم كرده است ، پس چون كسى به روزى و بخش خويش از معاش بسنده كند ، آنچه در دنيا هست براى بهره بردارى همگان كفايت خواهد كرد ، و اگر چنين نباشد همگان گرفتار خواهند شد ، چنان كه امروزه در همه جا مشهود است .
اسلام براى رسيدن به اين هدف مطلوب روشى را اعمال مىكند كه دو بخش دارد : تنگگيرى و وسعتبخشى . . . تنگگيرى ( محدود كردن ) در بارهء زندگى متكاثران و شادخواران است ، تا اين زندگى را به يك زندگى مقتصدانه - هم در داشتن « 2 » ، و هم در
هامش
« 1 » « سورهء زلزال » ( 99 ) : 6 .
« 2 » چنان كه « قرآن كريم » مىفرمايد : * ( « كَيْ لا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الأَغْنِياءِ مِنْكُمْ
تا غنائم در ميان اغنيا دست به دست نگردد ( و در انحصار آنان درنيايد ) » - ( « سورهء حشر » - 59 - :
7 ) . و امام صادق « ع » مىفرمايد : « المال أربعة ألف . و إثنا عشر ألف درهم كنز . و لم يجتمع عشرون ألفا من حلال . و صاحب الثّلاثين ألفا هالك . و ليس من شيعتنا من يملك مائة ألف درهم مال ( درست و حلال ) 4000 در هم است . 12000 درهم داشتن كنز ( گنجسازى ) است ( كه ممنوع است ) . از حلال 20000 درهم گرد نمىآيد . مالك 30000 درهم هلاك گشته است . كسى كه 100000 درهم داشته باشد از شيعيان ما نيست » - ( « تحف العقول » / 279 ) . البته اين مبلغها در هر زمانى و در هر شهرى و عرفى به ميزان مالى همان زمان و شهر و عرف محاسبه مىشود ؛ ليكن توجّه به اين ارقام بسيار مهم است ؛ نيز فصل 23 و 24 ، از اين باب ( جلد چهارم ) .