تصرّف در مال و مصرفهاى آن ) مىشناسند . و آيا آن كس كه از حق در مورد اموال آگاه است با آن كس كه آگاه نيست برابر است ؟ نه ، آن دو با يك ديگر برابر نيستند . و آيا حق در مورد اموال چيست ؟ آيا قرار دادن آن است در حدّ قوامى خود ، يا مسلَّط كردن مشتى از مردم است بر آن ؟
پاسخ اسلام به اين پرسش آشكار است .
( 3 ) - « . . . و كار نيك كنند . . . » ؛ اين جمله به صراحت مىگويد كه دارندگان مال و گردانندگان جامعه ، از لحاظ مالى و اقتصادى ، بايد به انجام دادن كارهاى نيك بپردازند ، و در مورد اموال - در همهء شئون مربوط به برنامه ريزى و مراحل عملى - چنان كار كنند كه نتيجهء آن براى مردم و جوانب مختلف زندگى مادّى و روحى و فردى و اجتماعى مردم خير باشد ، بدون هيچ انحصارطلبى و جانبدارى ؛ و چنان شود كه كار ايشان در اصطلاح شرع عنوان « معروف » پيدا كند نه « منكر » . و مسلَّم است كه در ميدانهاى مالى ، چيزى بيشتر از قرار دادن اموال در موضع الهى آنها و رعايت حق و عدالت در آنها عنوان « معروف » ندارد .
و در حديث امام صادق « ع » ، جملهء « حقّ مال ( و مالدارى ) را بدانند » ، بر جملهء « كار نيك كنند » مقدّم آمده است ؛ اين امر دليل بر آن است كه اساس مهم در امور مالى و اقتصادى - همچون ساير امور و حوادث - علم و شناخت و تخصّص داشتن است ، چه بدون شناختى جامع و مهارتى دقيق در مسائل فراوان و گوناگون مالى ، و تخصّص در شعبه هاى علوم اقتصادى ، هيچ كس - هر كه باشد - نمىتواند با اموال به انجام دادن « معروف » بپردازد ، و مال را از جاى خود منحرف نسازد ، و از حقيقت ارزشى خود جدا نكند ، هر اندازه هم كه مسلمانى متعهّد باشد ، چه ايمان و التزام چيزى غير از كارشناسى و تخصّص است ، و اين هر دو چيزى سواى بيدارى و هشيارى است ، و چه نيكوتر كه اينها همه با هم جمع شوند .
نپرداختن به كار خير و « معروف » در مال نيز از سه ناحيه صورت مىگيرد :
( 1 ) - ندانستن مسائل اقتصادى و نداشتن تخصّص در آنها .
الحياة ( فارسي ) — صفحة 167
مساهمون: محمد رضا حكيمي
ص١٦٧