اجتماعات است .
4 - اموال ، پشتوانه و مايهء زندگى ( موضع الهى مال )
: اين موضوع مهمّ حياتى را در ضمن پنج مسأله شرح مىدهيم :
مسألهء نخست : رعايت موضع الهى مال - كه همان « قوام » ( پشتوانهء زندگى * ( وَكانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً ) * « 1 » ، و « قيام » ( مايهء زندگى * ( أَمْوالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ الله لَكُمْ قِياماً ) * « 2 » است - از تباه كردن و تضييع مال و اسراف ، در همهء صورتها و اشكال كلَّى و جزئى و اصلى و فرعى ، در توليد و واردات و توزيع و مصرف ( چه از نظر كمى و چه كيفى ) جلوگيرى مىكند ؛ زيرا كه تباه كردن مال مخالف موضع قوامى الهى آن است .
امام باقر « ع » مىفرمايد : « رسول خدا « ص » از . . . تباه كردن مال نهى كرده و . . . خدا فرموده است : * ( وَلا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ الله لَكُمْ قِياماً ) * ( 1 ) مالهاى خودتان را كه خداوند براى برپا ماندن زندگى شما قرار داده است ، به سفيهان مدهيد » « 3 » مسألهء دوّم : موضع الهى مال ، اشكال گوناگون خوردن مال هر كس را به باطل ( نامشروع ) رد مىكند ، چون حركت آميخته به باطل مال ، ضدّ حركت درست قوامى آن است و به تباه شدن مال مىانجامد .
در بيان علَّتهاى حرام شدن ربا - كه از آشكارترين نمونه هاى خوردن مال به باطل ( نامشروع ) است - چنين آمده كه ربا مايهء تباهى و تلف شدن اموال است ؛ امام ابو الحسن علىّ بن موسى الرّضا « ع » مىفرمايد : « خداوند متعال ربا را از آنرو حرام كرد كه مال را تباه مىكند ، به همان گونه كه دادن مال شخص سفيه به دست خود او نيز از آنرو جايز نيست كه بيم تباه شدن آن مال به دست وى مىرود » . « 4 » در اين تعليم رضوى ، نكته اى استدلالى و مهم ، در بيان علَّت « ممنوع بودن سفيه از تصرّف در مال خود » وجود دارد ، و اين نكته به ما مىفهماند كه قواميّت مال ، به همان گونه كه بر ما واجب مىسازد كه مال
هامش
« 1 » « سورهء فرقان » ( 25 ) : 67 .
« 2 » « سورهء نسا » : 5 .
« 3 » « تفسير برهان » 1 / 342 .
« 4 » « عيون أخبار الرّضا « ع » 2 / 94 .