اصل سؤال درباره اين است كه حدّ بهتر بودن و كمال چيست ؟ و چه وقت بر مرد اطلاق محسن مىشود ؟ لذا دلالت آن بر بيش از استحباب نيست و نمىتوان وجوب نفقه به نفس عقد و زوجيت را از آن استفاده نمود .
برخى هم خواستهاند از كلمه « محسناً » استفاده استحباب كنند ، ليكن پاسخ داده شده است كه مفهوم احسان اعم از وجوب و استحباب است .
البته به قرينه عبارت « و ان جهلت غفرلها » و بيان روش امام باقر عليه السلام در برخورد با زنى كه ايشان را اذيت مىكرده ، دلالت بر استحباب روشن است ، ليكن بر فرض هم كه اين دلالت را نپذيريم ، استفاده وجوب از آن ممكن نيست .
2 - روايت تفسير قمى در تفسير « بما انفقوا » : قوله الرجال قوامون على النساء بما فضل الله بعضهم على بعض و بما انفقوا من اموالهم ، يعنى فرض الله على الرجال ان ينفقوا على النساء « 1 » .
اولًا اين تفسير مربوط به خود مرحوم قمى است و آن را به حديث و روايت نسبت نداده است . ثانياً مراد از « ان ينفقوا » در كلام ايشان روشن نيست و نمىتوان آن را به صورت قاطع نفقات مصطلح دانست ، زيرا ممكن است به مفهوم تعيين مهريه فرض كرده باشد .
3 - روايت دعائم كه قسمتى از خطبة الوداع را نقل كرده است : انّ رسول الله صلى الله عليه و آله خطب فى حجة الوداع فذكر النساء فقال : ولهنّ عليكم رزقهنّ و كسوتهن بالمعروف « 2 » .
كلمه معروف يعنى آنچه كه شايسته است و عرف هم مصداقش را تشخيص مىدهد . برخى به آيه
عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ
استدلال كرده و نتيجه گرفتهاند كه تا وقتى زنها را به خانه خود نبردهاند ، نفقه بر عهده آنها واجب نيست . همين نتيجه
هامش
( 1 ) - مستدرك ، ج 15 ، ص 218 ، ح 6
( 2 ) - مستدرك ، ج 15 ، ص 217 ، ح 1