فقهاء در جواز بيش از دو سال به مقدار يكى دو ماه ، بر صورت ضرورت و احتياج به آن ، خودش قائل به احتياط وجوبى بر ترك ازدياد از حولين شده است و در بعضى از كتابها هم مثل « تبصره » علامه و « كنز العرفان » فاضل مقداد مسأله جواز ازدياد يكى دو ماه را ذكر نكردهاند .
صاحب جواهر هم براى بيان اينكه مقتضاى اصل اولى عدم جواز ازدياد از دو سال به راههاى ديگرى - از قبيل اينكه بعد از دو سال ، شير زن از خبائث است كه حرام است و همين طور از فضولات مالايؤكل لحمه است كه بايد اجتناب كرد - تمسك كرده است « 1 » كه اينها دليل معتنابهى نيستند .
بررسى مقتضاى روايات : عمده در اينجا بررسى روايات مسأله است كه ببينيم آيا دلالت بر جواز ازدياد از حولين مىكنند يا اينكه مانع از ازدياد هستند .
1 - صحيحه سعد بن سعد الاشعرى عن ابى الحسن الرضا عليه السلام قال : سألته عن الصبى هل يرضع اكثر من سنتين ؟ فقال : « عامين » قلت : فان زاد على سنتين هل على أبويه من ذلك شى ؟ قال : « لا » « 2 » .
معناى روايت : به نظر ما معناى ظاهر از اين روايت - كه صاحب جواهر هم بى ميل به آن نيست - اين است كه سؤال از جواز شير دادن بيش از دو سال است و حضرت در جواب فرمودهاند : دو سال ؛ يعنى همين دو سال است و ليس الاه .
صاحب جواهر مىگويد يعنى شخص نبايد خودش مختارا اين كار را بكند ؛ البته كلمه اختيار را نياورده است ، بلكه فاعل « زاد » را عبارت از خود بچه دانسته است كه كأنّ فعل اين شخص نبوده است . پس ذيل روايت هم دلالتى بر جواز ازدياد از دو سال ندارد ، تا منافاتى با صدر روايت كه بر عدم جواز دلالت مىكرد داشته باشد . و مىتوان گفت كه مقصود از « فان زاد على سنتين » يعنى اينكه با توجه به اينكه
هامش
( 1 ) - جواهر الكلام 31 : 278
( 2 ) - جامع احاديث الشيعه 26 : 504 ، الباب 53 من احكام الاولاد ، الحديث 7