حَوْلَيْنِ
« 1 »
.
1 - مقصود از حولين كاملين : در مورد آيه شريفه
( وَ الْوالِداتُ يُرْضِعْنَ أَوْلادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كامِلَيْنِ )
اين سؤال شده است كه قيد كامل براى چه آورده شده است ؟ مگر قبل از كامل شدن حول ، به آن حول گفته مىشود ؟ !
مرحوم فاضل مقداد در « كنز العرفان » « 2 » از بعضى كه اسم آن را نبرده است ، نقل كرده است كه مقصود از حولين كاملين دو سال شمسى است ؛ كأنّ سال قمرى كه در ماههايش كمتر از سى روز هم دارد ، سال ناقصى است و سال شمسى سال كامل است .
ولى اين حرف خيلى بعيد است ؛ چرا كه در تعبيرات قرآن و روايات ، مادامى كه خلاف معناى متعارف عرفى كه رايج بين آنها بوده است ، ثابت نشود ، الفاظ بايد حمل بر آن بشود و در مورد « حول » معناى متعارف و رايج عبارت از سال قمرى است ، كما اينكه تمامى مواليد و وفيات ائمه عليهم السلام و همين طور وفيات علماء و بزرگان در سابق بر اساس قمرى بوده است . از جمله در بعضى از روايات سؤال شده است كه چرا در آيه
( ثَلاثَ مِائَةٍ سِنِينَ وَ ازْدَادُوا تِسْعاً )
« 3 » سيصد و نه سال گفته شده است ؟ حضرت جواب داده است كه سيصد سال شمسى بوده است كه با محاسبه قمرى سيصد و نه سال مىشود و تعبير قرآن بر آن اساس است .
و اما وجه صحيحى كه ديگران هم گفتهاند اين است كه اگر چه معناى حقيقى سال فقط با تكميل سال گفته مىشود ، ولى اطلاق مجازى سال در مواردى كه مقدارى كمتر باشد نيز در بين عرف استعمال مىشود . و تقييد به كمال در آيه شريفه براى بيان اين معناست كه مقصود دو سالى است كه كامل باشد . تا اينكه توهم معناى مجازى آن نيايد ؛ چرا كه اطلاق مجازى در امثال سال و عدد كم
هامش
( 1 ) - شرايع الاسلام 2 : 566
( 2 ) - كنزالعرفان
( 3 ) - كهف : 25