بله رواياتى داريم كه اگر زن درخواست اجرت بيشتر از ديگران نكند ، حق تقدم دارد و الا اگر كسى راضى به اجرتى كمتر از او باشد ، مرد مىتواند ارضاع ولد را به او محول نمايد كه روايات مذكور ظاهراً شامل غير مطلقه هم مىشود كه تفصيل بحث آن در بحث حضانت خواهد آمد .
بحث ششم : حكم ارضاع بالتسبيب امّ
اين بحث متفرع بر حق ارضاع داشتن امّ است و آن اينكه بعد از اينكه قائل به حق تقدم داشتن زن در مسأله رضاع بر سايرين شديم ، بحث واقع مىشود در اينكه آيا اين حق فقط به صورت مباشرتى براى او است يا اينكه به صورت اعم از مباشرت و تسبيب اين حق براى او هست ؟
كلمات فقهاء در مسأله : ظاهر شيخ طوسى در « نهاية » « 1 » ، ابن براج در « مهذّب » « 2 » اين است كه زن حق دارد - در صورتى كه بيش از ديگران پول نخواهد - يا خودش و يا كنيزش بچه را شير بدهد و در اين صورت مستحق اجرت هم خواهد بود . كما اينكه ظاهر محقق حلى در « شرايع » « 3 » هم همين است و صورت سومى را هم به آنها اضافه كرده است كه آن است كه زن مىتواند شير دادن را به ديگرى هم واگذار نمايد و در اين صورت هم بايد اجرت او داده شود .
همانطورى كه ملاحظه شد مورد كلمات اين بزرگان مسأله اجاره نيست ؛ چرا كه حرفى از اجاره نيست و به جهت حق اولويتى كه براى مادر هست اين حكم واگذارى به كنيز و به غير مطرح شده است .
در مقابل ايشان ظاهر عبارت علامه در « قواعد » كه مسأله را به دنبال بحث از اجاره آورده است قراردادن بحث در صورت اجير شدن امّ است . كما اينكه مرحوم شهيد ثانى در « مسالك » « 4 » و عدهاى ديگر كه از او تبعيت كردهاند ؛ يعنى در « نهاية
هامش
( 1 ) - نهاية : 503
( 2 ) - المهذب 1 : 482
( 3 ) - شرايع الاسلام 2 : 566
( 4 ) - مسالك الافهام 8 : 415