فرمود ختان الغلام من السنة يعنى واجب است « 1 » .
نقد كلام صاحب جواهر
فرمايشات مرحوم صاحب جواهر محل مناقشه است .
اولًا : چنانچه خود صاحب جواهر در جاهاى ديگر گفته و ما هم قبلًا در توضيح عبارت خلاف و مبسوط متذكر شديم ، اصطلاح سنت در قديم و در روايات با سنتى كه مصطلح فعلى است تفاوت دارد . در اصطلاح فعلى سنت در مقابل واجب است ولى در كلمات قدما و روايات ، سنت مقسم براى واجب و غير واجب است .
و ثانياً : به حسب معمول درباره سنت دو اطلاق بيشتر نداريم يا سنت به معناى استحباب است و يا به معناى طريقه جاريه است و گمان نمىكنم حتى در يك مورد هم معناى خصوص وجوب از آن اراده شده باشد .
و ثالثاً : ظاهر ابتدايى سنت واجبه اين است كه وجوب وصف احترازى است . و وصف توضيحى نيست . و وصف احترازى به اين معنا است كه سنت على وجه الاطلاق ممكن است سنت واجبه باشد و ممكن است سنت غير واجبه باشد .
و رابعاً : به فرض روايت محض الاسلام را اشكال سندى نكرديم و پذيرفتيم كه دلالت بر وجوب ختان دارد . و لكن اين دليلى جداى از ادله ديگر است . اينكه در اين روايت سنت به معناى وجوب است را بخواهيم قرينه بگيريم كه در آنجاهايى كه سنت مطلق گذاشته شده نيز مراد از سنت واجب است ، بى وجه است .
و خامساً : اگر مراد از سنت واجبه در روايت محض الاسلام ، وجوب اصطلاحى
هامش
( 1 ) - عبارت جواهر چنين است : « فان المراد بعد معلومية استحبابه فى النساء نفى الوجوب فيدل على ارادة الواجبة من السنة فى مقابلتها الى غير ذلك من النصوص . . . » . جواهر ، ج 31 ، ص 261